 |
| Xe điện ngày càng to nặng đang gây áp lực lên cơ sở hạ tầng giao thông ở Trung Quốc |
Quá trình chuyển đổi sang xe điện (EV) tại Trung Quốc đang diễn ra với tốc độ rất nhanh, góp phần giảm đáng kể mức tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và lượng khí thải từ ống xả. Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra những thách thức mới đối với hạ tầng giao thông và nguồn thu ngân sách, khi các phương tiện ngày càng nặng hơn gây áp lực lớn lên mặt đường, trong khi nguồn thu từ thuế nhiên liệu liên tục suy giảm.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), khoảng 60% mẫu xe du lịch mới ra mắt tại Trung Quốc trong nửa đầu năm nay có chiều dài trên 5 mét. Con số này phản ánh nhu cầu ngày càng tăng đối với các mẫu SUV, MPV và xe gia đình cao cấp cỡ lớn, khiến nhiều hãng xe nội địa liên tục mở rộng danh mục sản phẩm với những mẫu xe rộng rãi và nhiều tiện nghi hơn.
Không ít mẫu xe trong số đó, đặc biệt là SUV và MPV thuần điện, có khối lượng không tải tiệm cận hoặc vượt 3 tấn do sử dụng bộ pin dung lượng lớn. Trong khi đó, chỉ khoảng 2% mẫu xe mới có chiều dài dưới 4,5 mét, giảm mạnh so với mức khoảng 13% của cùng kỳ năm trước, cho thấy người tiêu dùng đang ngày càng ít lựa chọn các dòng xe cỡ nhỏ.
Khối lượng ngày càng lớn của xe điện hiện đại đang làm nổi lên những lo ngại về chi phí duy trì và tu sửa hạ tầng giao thông trong dài hạn. Các phương tiện nặng hơn thường tạo ra mức độ hao mòn mặt đường lớn hơn, đặc biệt trên các tuyến đường địa phương vốn không được thiết kế để chịu lưu lượng và tải trọng như hiện nay. Mặc dù xe tải thương mại vẫn là nhóm phương tiện gây tác động lớn nhất đến kết cấu mặt đường, các nhà hoạch định giao thông tại Trung Quốc cũng bắt đầu đánh giá ảnh hưởng cộng dồn của lượng xe du lịch ngày càng nặng khi tỷ lệ xe điện tiếp tục tăng.
 |
Thách thức này càng trở nên rõ rệt khi cơ cấu nguồn thu của Trung Quốc đang thay đổi. Chi phí xây dựng và bảo trì hệ thống đường bộ từ trước đến nay được hỗ trợ một phần từ các khoản thu liên quan đến nhiên liệu. Tuy nhiên, khi mức tiêu thụ xăng và dầu diesel giảm cùng với sự phổ biến của xe năng lượng mới (NEV), nguồn thu này cũng đang suy giảm.
Theo Bloomberg, Trung Quốc đang đối mặt với khoảng trống tài chính đáng kể dành cho công tác bảo trì đường bộ. Một nghiên cứu của đơn vị trực thuộc Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc cho thấy khoảng 40% các dự án sửa chữa đường địa phương đã được phê duyệt nhưng vẫn chưa thể triển khai do thiếu kinh phí. Ước tính, mức thiếu hụt ngân sách dành cho công tác bảo trì và quản lý đường bộ có thể lên tới khoảng 300 tỷ nhân dân tệ (hơn 1,16 triệu tỷ đồng) mỗi năm.
Trung Quốc tìm cách tài trợ hạ tầng giao thông trong kỷ nguyên xe điện
Để xây dựng nguồn tài chính bền vững hơn khi quá trình điện hóa phương tiện tiếp tục diễn ra, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đang xem xét nhiều giải pháp khác nhau. Một trong những phương án được nghiên cứu là áp dụng phí sử dụng đường bộ dựa trên quãng đường di chuyển, thay vì dựa vào lượng nhiên liệu tiêu thụ như hiện nay. Mô hình này đã được một số quốc gia nghiên cứu hoặc triển khai nhằm bù đắp sự sụt giảm của nguồn thu từ thuế nhiên liệu.
Trung Quốc cũng đang từng bước thu hẹp các chính sách ưu đãi dành cho xe năng lượng mới. Mức ưu đãi thuế mua xe đã được điều chỉnh giảm so với giai đoạn trước, với mức ưu đãi tối đa được giới hạn ở 15.000 nhân dân tệ (khoảng 58 triệu đồng). Đồng thời, chính sách miễn hoặc giảm thuế đối với một số dòng xe plug-in hybrid (PHEV) và xe điện mở rộng phạm vi hoạt động (EREV) cũng đang được điều chỉnh khi thị trường bước vào giai đoạn phát triển ổn định hơn.
 |
Bên cạnh đó, tỉnh Hải Nam đang triển khai chương trình thí điểm sử dụng công nghệ định vị vệ tinh để theo dõi quãng đường di chuyển của một số phương tiện. Dù mới ở quy mô thử nghiệm, nhưng chương trình này có thể tạo nền tảng cho việc áp dụng cơ chế thu phí theo quãng đường trong tương lai, với mức phí thay đổi tùy theo từng loại phương tiện hoặc mức độ sử dụng đường.
Song song với các cải cách về chính sách tài chính, cơ quan quản lý cũng muốn khuyến khích các nhà sản xuất nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng thay vì chỉ tăng dung lượng pin để kéo dài phạm vi hoạt động. Các quy định về mức tiêu thụ năng lượng tại Trung Quốc áp dụng yêu cầu nghiêm ngặt hơn đối với các mẫu xe du lịch có khối lượng lớn, qua đó tạo động lực để các hãng xe giảm trọng lượng thông qua việc sử dụng vật liệu nhẹ, cải thiện thiết kế khí động học và tối ưu kết cấu xe.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc cũng kêu gọi ngành công nghiệp ô tô phát triển theo hướng cân bằng hơn. Tờ báo Nhân Dân gần đây cho rằng các hãng xe cần "trở lại với sự hợp lý", khi xu hướng phát triển các mẫu xe ngày càng lớn không phù hợp với hạ tầng đô thị hiện có và làm gia tăng mức tiêu thụ năng lượng. Trong khi đó, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) cũng nhận định việc ngành công nghiệp ô tô tập trung vào các mẫu xe điện cỡ lớn chủ yếu nhằm đáp ứng nhu cầu ngắn hạn của thị trường hơn là phản ánh những đổi mới công nghệ mang tính dài hạn.
Duy Thành
Copy link
