Vì sao ô tô điện tự động bị hao pin khi đỗ yên một chỗ?

Ô tô điện có thể hao pin, giảm phạm vi hoạt động cho dù chỉ đỗ yên tại một chỗ vì nhiều nguyên nhân

Đỗ xe qua đêm nhưng sáng hôm sau pin giảm vài phần trăm là tình huống có thể gặp trên ô tô điện. Mức hao hụt phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ các tính năng vẫn hoạt động khi xe đã khóa cửa đến hệ thống kiểm soát nhiệt độ pin. Tại Việt Nam, điều kiện thời tiết nóng và thói quen sử dụng điều hòa cũng là những yếu tố đáng lưu ý khi đánh giá mức tiêu thụ điện lúc xe đứng yên.

Những hệ thống nào vẫn tiêu thụ điện khi xe đã tắt?

Khác với suy nghĩ thông thường, tắt máy và khóa cửa không đồng nghĩa mọi hệ thống trên ô tô điện đều ngừng hoạt động. Xe vẫn có thể tiêu thụ điện để duy trì kết nối, giám sát an ninh, kiểm tra hệ thống và quản lý nhiệt độ pin. Hiện tượng này thường được cộng động người dùng xe điện quốc tế gọi là “vampire drain” hoặc “phantom drain”, ám chỉ hao hụt năng lượng khi xe đỗ.

Mức tiêu thụ phụ thuộc vào thiết kế xe, cài đặt phần mềm, hệ thống quản lý pin và điều kiện đỗ xe. Một chiếc xe tắt hầu hết tính năng chờ có thể hao ít điện hơn xe duy trì camera giám sát hoặc thường xuyên kết nối với ứng dụng điện thoại.

Vì sao quãng đường còn lại có thể giảm dù pin không hao nhiều?

Quãng đường hiển thị trên màn hình không phải là con số cố định mà pin có thể bảo đảm. Đây là kết quả tính toán dựa trên dung lượng pin còn lại, mức tiêu thụ năng lượng ước tính và, tùy từng mẫu xe, thói quen lái xe gần đây cùng điều kiện môi trường.

Ví dụ, xe thường xuyên di chuyển trong đô thị, đi những quãng ngắn và sử dụng điều hòa nhiều có thể đưa ra dự báo khác với xe chủ yếu chạy đường trường ở tốc độ ổn định. Một số mẫu xe còn tính đến nhiệt độ và tình trạng pin khi ước tính phạm vi di chuyển.

Vì vậy, quãng đường hiển thị giảm không đồng nghĩa pin đã mất đi một lượng năng lượng tương ứng. Người dùng nên theo dõi phần trăm pin còn lại thay vì chỉ dựa vào số km hiển thị trên màn hình.

Những nguyên nhân khiến ô tô điện hao pin khi đỗ

Ngay cả khi đã tắt máy và khóa cửa, một số hệ thống trên ô tô điện vẫn có thể tiêu thụ điện. Hiện tượng này thường được cộng đồng người dùng xe điện quốc tế gọi là “vampire drain” hoặc “phantom drain”, ám chỉ việc hao hụt năng lượng khi xe đứng yên.

Mức tiêu thụ phụ thuộc vào thiết kế xe, cài đặt phần mềm, hệ thống quản lý pin và điều kiện đỗ xe.

Camera giám sát và các tính năng kết nối

Những tính năng bảo vệ và giám sát xe khi đỗ có thể là một trong những nguyên nhân đáng kể khiến pin giảm. Ví dụ, Sentry Mode trên xe Tesla duy trì hoạt động của camera và cảm biến để phát hiện các chuyển động xung quanh. Nhiều hãng xe khác cũng cung cấp tính năng giám sát tương tự, nhưng mức tiêu thụ điện khác nhau tùy hệ thống.

Các dịch vụ kết nối cũng có thể đánh thức xe định kỳ để trao đổi dữ liệu với ứng dụng điện thoại hoặc thực hiện kiểm tra hệ thống. Một số mẫu xe tiêu thụ thêm điện khi người dùng liên tục mở ứng dụng để kiểm tra tình trạng xe.

Tesla cũng lưu ý rằng Sentry Mode, các yêu cầu từ ứng dụng di động, hệ thống điều hòa và những chức năng chờ khác có thể làm tăng mức tiêu thụ điện khi đỗ. Theo hướng dẫn trên trang hỗ trợ chính thức của Tesla, người dùng có thể giảm hao hụt bằng cách tắt những tính năng không cần thiết.

Nếu xe phải đỗ nhiều ngày, chủ xe nên kiểm tra các cài đặt giám sát và kết nối. Có thể tắt những tính năng tùy chọn không cần dùng, đồng thời duy trì các biện pháp chống trộm phù hợp với nơi đỗ xe.

Hệ thống kiểm soát nhiệt độ pin

Hệ thống quản lý pin (BMS) theo dõi tình trạng các cell pin và có thể kích hoạt thiết bị làm mát hoặc sưởi để duy trì nhiệt độ trong phạm vi phù hợp. Điều này đặc biệt đáng chú ý tại Việt Nam. Khi xe đỗ ngoài trời nắng trong thời gian dài, nhiệt độ trong bộ pin có thể tăng cao. Tùy thiết kế, một số mẫu xe sẽ sử dụng bơm, quạt hoặc máy nén điều hòa để kiểm soát nhiệt độ pin ngay cả khi xe không di chuyển.

Mức tiêu thụ điện phụ thuộc vào nhiệt độ pin, cấu trúc hệ thống quản lý nhiệt và cách phần mềm điều khiển. Không phải mẫu ô tô điện nào cũng chủ động làm mát pin mỗi khi đỗ.

Ở những thị trường có mùa đông lạnh, hệ thống sưởi pin cũng có thể tiêu thụ điện. Nhiệt độ thấp còn khiến một phần năng lượng trong pin tạm thời không thể sử dụng, làm quãng đường dự kiến giảm dù lượng điện thực tế không hao hụt tương ứng.

Điều hòa và các thiết bị điện khác

Việc để điều hòa tiếp tục hoạt động, cài đặt làm mát cabin theo lịch hoặc kích hoạt tính năng duy trì nhiệt độ nội thất đều có thể tiêu thụ điện. Một số xe còn cung cấp nguồn điện cho thiết bị ngoại vi khi đỗ. Tùy mẫu xe, những chức năng này có thể sử dụng điện từ bộ pin cao áp thay vì chỉ dựa vào hệ thống điện áp thấp.

Tại các bãi đỗ nóng, tính năng bảo vệ cabin khỏi quá nhiệt có thể hữu ích, nhưng người dùng cần lưu ý rằng chức năng này có thể làm giảm dung lượng pin. Nếu có thể, hãy cài đặt thời gian làm mát cabin khi xe đang kết nối bộ sạc. Đồng thời, nên kiểm tra hướng dẫn sử dụng để biết những hệ thống nào vẫn hoạt động sau khi khóa xe.

Tự xả pin và các hệ thống chờ

Pin lithium-ion tự mất một lượng điện nhỏ theo thời gian do các phản ứng hóa học bên trong. Tuy nhiên, hiện tượng tự xả này thường không phải nguyên nhân chính khiến phần trăm pin giảm rõ rệt chỉ sau một đêm.

Các thiết bị điện tử, hệ thống giám sát pin và chức năng duy trì ắc quy 12 V cũng tiêu thụ điện khi xe đỗ. Đây là những hoạt động bình thường của xe. Tuy nhiên, nếu pin giảm nhanh hoặc liên tục bất thường, người dùng không nên mặc định đó chỉ là hiện tượng tự xả tự nhiên.

Ô tô điện hao bao nhiêu pin qua đêm là bình thường?

Không có một mức hao pin chung cho tất cả ô tô điện. Xe đã tắt hầu hết tính năng chờ có thể tiêu thụ rất ít điện, trong khi xe bật giám sát an ninh, thường xuyên kết nối ứng dụng hoặc chủ động điều chỉnh nhiệt độ pin có thể tiêu thụ nhiều hơn.

Tesla cho biết xe của hãng có thể mất khoảng 1% dung lượng pin mỗi ngày khi đỗ, nhưng mức tiêu thụ thực tế thay đổi theo cài đặt và điều kiện vận hành. Đây là số liệu tham khảo dành cho xe Tesla, không phải tiêu chuẩn áp dụng cho mọi ô tô điện.

Cần phân biệt mức giảm trong một đêm với mức hao hụt sau nhiều ngày. Một thay đổi nhỏ trên màn hình có thể liên quan đến cách làm tròn số hoặc việc hệ thống cập nhật trạng thái pin. Nếu phần trăm pin giảm liên tục trong vài ngày khi xe không được sử dụng, đó sẽ là cơ sở hữu ích hơn để đánh giá mức tiêu thụ điện khi đỗ.

Người dùng cũng cần phân biệt phần trăm pin và quãng đường còn lại. Nếu phần trăm pin không đổi nhưng số km giảm, nguyên nhân có thể chủ yếu đến từ việc hệ thống điều chỉnh dự báo. Ngược lại, nếu phần trăm pin thực sự giảm, xe đã tiêu hao năng lượng hoặc hệ thống đã tính toán lại trạng thái pin.

Thay vì áp dụng một con số cố định cho mọi mẫu xe, chủ xe nên tham khảo hướng dẫn của nhà sản xuất và theo dõi mức hao hụt trong những điều kiện đỗ tương tự.

Cách hạn chế hao pin khi đỗ ô tô điện

Một số biện pháp đơn giản có thể giúp giảm tiêu thụ điện không cần thiết, đặc biệt khi xe không được sử dụng trong vài ngày hoặc lâu hơn.

1. Tắt những tính năng không cần thiết. Kiểm tra camera giám sát, điều hòa, chức năng làm mát theo lịch và các hệ thống chờ. Chỉ tắt những tính năng tùy chọn không cần dùng, đồng thời duy trì các chức năng an ninh cần thiết.
2. Hạn chế kiểm tra xe liên tục qua ứng dụng. Một số ứng dụng có thể đánh thức hệ thống trên xe khi người dùng truy cập. Hãy kiểm tra khi cần thiết thay vì mở ứng dụng liên tục.
3. Ưu tiên nơi đỗ có mái che. Tại Việt Nam, đỗ xe dưới bóng râm hoặc trong khu vực có mái che giúp hạn chế ánh nắng trực tiếp và giảm nhiệt độ cabin. Điều này có thể giảm nhu cầu làm mát nội thất, dù không bảo đảm nhiệt độ bộ pin luôn thấp.
4. Cài đặt thời gian sạc và làm mát hợp lý. Nếu xe hỗ trợ, hãy lên lịch làm mát cabin khi đang kết nối bộ sạc để giảm lượng điện lấy từ pin kéo theo xe.
5. Duy trì mức pin phù hợp trước khi đỗ lâu. Không nên bắt đầu kỳ đỗ dài ngày khi pin gần cạn. Mức sạc phù hợp phụ thuộc vào mẫu xe, thời gian đỗ và khuyến cáo của nhà sản xuất. Tránh để pin ở mức quá thấp hoặc quá cao trong thời gian dài nếu hướng dẫn sử dụng không khuyến nghị.
6. Tuân thủ hướng dẫn khi lưu trữ xe dài ngày. Một số mẫu xe có thể duy trì mức pin đã cài đặt khi kết nối bộ sạc trong thời gian dài, trong khi những mẫu khác có quy trình riêng. Không nên mặc định mọi ô tô điện đều cần cắm sạc liên tục.

Tesla khuyến nghị duy trì kết nối bộ sạc khi xe không sử dụng, đặc biệt trong thời gian dài. Tuy nhiên, người dùng các thương hiệu khác nên kiểm tra hướng dẫn riêng của nhà sản xuất.

Khi nào cần kiểm tra xe?

Mức giảm pin nhỏ sau khi đỗ không nhất thiết cho thấy pin gặp vấn đề. Tuy nhiên, nếu phần trăm pin giảm nhanh bất thường qua nhiều lần đỗ, đặc biệt khi xe đã tắt các tính năng không cần thiết, chủ xe nên tìm hiểu nguyên nhân.

Trước tiên, hãy kiểm tra lịch sử tiêu thụ năng lượng nếu xe có hỗ trợ, đồng thời xác định xem camera giám sát, ứng dụng kết nối, điều hòa hoặc hệ thống điều chỉnh nhiệt độ pin có hoạt động hay không. Nên so sánh kết quả trong những khoảng thời gian và điều kiện tương tự.

Nếu mức hao hụt vẫn cao bất thường, hãy kiểm tra cảnh báo trên xe, cập nhật phần mềm nếu cần và liên hệ trung tâm dịch vụ chính hãng. Kỹ thuật viên có thể xác định nguyên nhân đến từ mức tiêu thụ điện khi chờ, ắc quy 12 V, lỗi hệ thống hay vấn đề khác.

Ô tô điện vẫn tiêu thụ điện ngay cả khi đứng yên, nhưng mức hao hụt phụ thuộc nhiều vào thiết kế và cách cài đặt. Với người dùng tại Việt Nam, quản lý các tính năng kết nối, hạn chế sử dụng điều hòa không cần thiết khi đỗ và tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất là những cách thiết thực để bảo toàn dung lượng pin.

Vì sao các nhà sản xuất ô tô đang đưa động cơ xăng trở lại xe điện?

Vì sao ô tô điện thường chỉ có một cấp số?

Duy Thành