Trung Quốc: Chức năng an toàn thiết yếu trên ô tô phải có nút bấm vật lý

Trung Quốc có thể yêu cầu các chức năng an toàn trên ô tô phải có nút bấm vật lý, hạn chế xu hướng thiết kế nội thất tối giản trong thời gian tới

Trong hơn một thập kỷ qua, rất ít thị trường đón nhận xu hướng khoang lái số hóa mạnh mẽ như Trung Quốc. Màn hình trung tâm cỡ lớn, bảng điều khiển cảm ứng và các chức năng vận hành dựa trên phần mềm đã trở thành dấu ấn quen thuộc trên nhiều mẫu xe điện nội địa, phản ánh tốc độ phát triển công nghệ nhanh chóng cùng sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà sản xuất nhằm tạo ra những không gian nội thất mang màu sắc tương lai. Ở một số mẫu xe, ngay cả các chức năng vốn mang tính cơ khí truyền thống cũng đã được đưa vào các lớp menu trên màn hình, củng cố xu hướng thiết kế lấy màn hình làm trung tâm.

Tuy nhiên, đà phát triển đó hiện đang vấp phải sự điều chỉnh từ phía cơ quan quản lý. Nhà chức trách Trung Quốc đang phát đi tín hiệu rằng sự cân bằng giữa tính tối giản về thẩm mỹ và yếu tố an toàn vận hành có thể đã nghiêng quá nhiều về phía trước. Các đề xuất dự thảo mới từ Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) cho thấy một số chức năng an toàn thiết yếu cần quay trở lại với các nút bấm hoặc công tắc vật lý rõ ràng, thay vì tiếp tục được tích hợp hoàn toàn trong màn hình cảm ứng.

Các điều khiển vật lý có thể được yêu cầu bắt buộc

Theo dự thảo tiêu chuẩn mới của Trung Quốc, những chức năng quan trọng phải được bố trí dưới dạng nút bấm hoặc công tắc hữu hình, dễ thao tác, thay vì bị ẩn trong các menu phụ hoặc kích hoạt bằng thao tác vuốt. Mục tiêu là đảm bảo người lái có thể sử dụng nhanh chóng và trực quan các hệ thống an toàn cốt lõi mà không cần rời mắt khỏi đường.

Theo các nguồn tin quốc tế, bao gồm Bloomberg, các chức năng như đèn xi nhan, đèn cảnh báo khẩn cấp, lựa chọn số và hệ thống gọi khẩn cấp sẽ phải có điều khiển cố định với diện tích bề mặt tối thiểu 10 mm x 10 mm. Con số này có thể không lớn, nhưng trong bối cảnh nhiều khoang lái hiện nay gần như bị chi phối bởi các bề mặt kính và phản hồi rung giả lập, đây được xem là một tiêu chuẩn mang tính định hướng rõ ràng cho sự trở lại của các chi tiết phần cứng hữu hình.

Phản ứng trước xu hướng nội thất tối giản

Động thái kể trên được xem là phản hồi trực tiếp đối với phong cách nội thất tối giản từng được phổ biến rộng rãi trên toàn cầu bởi Tesla, sau đó được nhiều thương hiệu xe điện Trung Quốc như BYD và Xiaomi áp dụng. Các thiết kế này thường tập trung hầu hết chức năng vận hành vào một màn hình trung tâm, loại bỏ phần lớn nút bấm truyền thống để ưu tiên điều khiển qua phần mềm.

Tuy mang lại sự linh hoạt và hình ảnh hiện đại, nhưng cách tiếp cận này cũng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Việc phải truy cập qua nhiều lớp menu hoặc xử lý độ trễ của màn hình có thể không gây khó khăn khi xe đang dừng, nhưng trong điều kiện giao thông phức tạp, điều đó có thể làm gia tăng mức độ phân tâm.

Những lo ngại tương tự cũng xuất hiện tại châu Âu. Chương trình Đánh giá Xe mới châu Âu (Euro NCAP) đã công bố rằng trong các giai đoạn đánh giá sắp tới, xe muốn đạt xếp hạng an toàn cao nhất sẽ cần có điều khiển vật lý cho một số chức năng cốt lõi, do rủi ro liên quan đến việc người lái bị phân tâm bởi màn hình cảm ứng.

Nội thất tối giản với đa phần tính năng tập trung vào màn hình cảm ứng trung tâm có thể gây ảnh hưởng tới khả năng tập trung lái xe của tài xế

Một phần của xu hướng siết chặt an toàn rộng hơn

Yêu cầu liên quan đến màn hình cảm ứng không phải là biện pháp đơn lẻ. Thời gian gần đây, cơ quan quản lý Trung Quốc đã tăng cường rà soát nhiều yếu tố thiết kế khác. Các tay nắm cửa ẩn hoặc dạng bật ra tự động đã bị siết chặt sau một số vụ tai nạn nghiêm trọng làm dấy lên lo ngại về khả năng cứu hộ nếu hệ thống điện gặp sự cố. Bên cạnh đó, các thiết kế vô lăng phi truyền thống, bao gồm kiểu yoke, cũng bị xem xét kỹ lưỡng về mức độ tương thích với tiêu chuẩn thử nghiệm va chạm và hệ thống túi khí hiện hành.

Tiêu chuẩn cao hơn cho hệ thống hỗ trợ lái nâng cao

Song song với đó, Trung Quốc cũng đang tăng cường giám sát các hệ thống hỗ trợ lái cấp độ cao. Các tiêu chuẩn dự thảo và cập nhật đối với hệ thống Level 3 và Level 4 yêu cầu nhà sản xuất chứng minh mức độ an toàn tương đương với một người lái thành thạo và luôn chú ý trong các điều kiện vận hành xác định.

Doanh nghiệp phải nộp hồ sơ an toàn toàn diện, mô tả rõ phạm vi hoạt động, giới hạn hệ thống và cách xử lý các tình huống thông thường cũng như rủi ro cao. Nếu hệ thống đạt đến giới hạn hoặc người lái không phản hồi yêu cầu tiếp quản, xe phải chuyển sang trạng thái được gọi là Minimal Risk Condition (Điều kiện Rủi ro Tối thiểu), tức tự động giảm tốc và dừng lại một cách an toàn.

Cách tiếp cận này có nhiều điểm tương đồng với xu hướng quốc tế. Ủy ban Kinh tế Liên Hợp Quốc về châu Âu đã ban hành các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống giữ làn tự động, và một số quốc gia châu Âu cho phép triển khai hệ thống Level 3 trong điều kiện nghiêm ngặt.

Công nghệ với những ranh giới rõ ràng hơn

Trung Quốc vẫn là một trong những thị trường năng động nhất thế giới đối với xe điện và công nghệ tự động hóa. Các đề xuất mới không đồng nghĩa với việc quay lưng với đổi mới. Thay vào đó, đây có thể được xem là bước điều chỉnh nhằm tái cân bằng ưu tiên: phần mềm và tự động hóa tiếp tục đóng vai trò trung tâm, nhưng các chức năng an toàn thiết yếu phải luôn trực quan, dễ tiếp cận và vận hành ổn định trong thực tế.

Trên thực tế, ngành công nghiệp có thể đang tiến tới một triết lý nội thất dung hòa hơn, kết hợp sự linh hoạt của công nghệ số với sự yên tâm mà các nút bấm vật lý mang lại, cho phép người lái thao tác theo phản xạ mà không bị phân tâm.

Duy Thành