| Prologue mẫu xe điện đô thị mới của Honda Điểm mặt những xe điện từng xuất hiện tại Việt Nam |
Ô tô chạy điện đã trải qua rất nhiều thăng trầm trong suốt gần ba thế kỷ tồn tại, phát triển. Nhiều cột mốc đáng nhớ được ghi lại từ lúc xe điện bắt đầu ra đời, tuy nhiên, giai đoạn được nhắc đến nhiều nhất là khoảng 30 năm từ 1890 đến 1920, thời kỳ ô tô điện thịnh vượng rồi suy thoái nhanh chóng sau sự phát triển của xe chạy động cơ đốt trong.
 |
| Xe điện thế kỷ 20 chỉ phù hợp cho giới quý tộc Mỹ |
Thời kỳ đỉnh cao của xe ô tô chạy điện diễn ra vào những năm 1899 và 1900 tại Mỹ. Khi đó, nhà phát minh William Morrison chế tạo một mẫu ô tô điện 6 chỗ ngồi, có thể chạy 23km/h khiến cuộc cạnh tranh giữa các hãng sản xuất trở nên quyết liệt. Mức giá bình quân lên tới 1.750 USD khiến phương tiện này chủ yếu được tiêu thụ bởi giới quý tộc giàu có. Tuy vậy, doanh số xe điện đạt đỉnh vào giai đoạn 1890-1910, khi lượng xe điện bán ra cao gấp 10 lần xe chạy động cơ xăng.
Từng trải qua hơn hai mươi năm cực kỳ phát triển nhưng ô tô điện không tránh khỏi quy luật thoái trào sau đó. Kể từ năm 1935, xe điện gần như bị "tuyệt chủng" sau sự cải tiến dần dần của ô tô chạy động cơ đốt trong. Bước ngoặt diễn ra vào năm 1908 khi tập đoàn ô tô Ford tiến hành sản xuất hàng loạt mẫu xe Model T. Kể từ đó, ô tô điện dần dần bị xe chạy xăng, dầu chiếm thị phần và biến mất nhanh chóng.
Tổng kết lại, có 4 nguyên nhân khiến xe điện không còn được ưa chuộng và gần như "tuyệt chủng" trong những năm đầu thế kỷ 20 dưới đây.
Hệ thống giao thông cải thiện dần
Vào những năm 1920, Mỹ đã có một hệ thống đường xá kết nối các thành phố tốt hơn, kéo theo đó là nhu cầu về các loại xe phạm vi xa. Ngày trước, ô tô chạy điện chủ yếu phục vụ giới quý tộc với nhu cầu di chuyển gần tại đô thị. Theo thời gian, mức giá đắt đỏ cùng khả năng di chuyển hạn chế khiến xe điện không phù hợp với phần đông dân số tại Mỹ nữa.
 |
| Ford Model T là chiếc xe được nhiều nông dân Mỹ ưa chuộng nhờ mức giá phải chăng |
Nhiên liệu mới được phát hiện
Việc phát hiện ra dầu thô ở Texas đã làm giảm giá xăng, phù hợp túi tiền của người tiêu dùng. So với xe điện chỉ được mua chủ yếu bởi giới quý tộc, một người nông dân Mỹ bình thường cũng đủ khả năng sở hữu chiếc xe Ford Model T có giá rẻ gấp ba lần cùng chi phí nhiên liệu chấp nhận được.
Những phát minh mới về động cơ đốt trong
Năm 1912, Charles Kettering phát minh ra bộ khởi động điện cho xe chạy xăng. Henry Ford sáng chế ra các động cơ đốt trong, đồng thời sản xuất những chiếc xe chạy xăng bán rộng rãi với giá cả phải chăng, từ 500 đến 1.000 USD phù hợp túi tiền đa số người tiêu dùng.
 |
| Henry Ford đã tạo nên bước ngoặt trong lịch sử xe ô tô thế giới |
Giá xe điện quá đắt so với xe xăng
Về giá thành, năm 1928, một chiếc xe chạy điện có giá bình quân khoảng 1750 USD, trong khi đó một chiếc xe chạy xăng chỉ có giá khoảng 650 USD, rẻ hơn gần ba lần. Mức giá cạnh tranh giúp xe chạy xăng chiếm được thị phần lớn hơn so với xe chạy điện trong thời điểm đó.
Kết quả, sau khi hàng loạt mẫu xe xăng nhà Ford được bán rộng rãi, xe điện chỉ còn được giới quý tộc mua về phục vụ mục đích cá nhân hoặc sưu tầm. Đến năm 1935, xe điện hoàn toàn biến mất, trước khi trở lại và được quan tâm như ngày nay.
Phương Huyền
Copy link
