Sáng 30/9, Bộ Công Thương tổ chức hội nghị lấy ý kiến Dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết cơ chế điều hành giá bán lẻ xăng dầu tác động trực tiếp tới doanh nghiệp, người tiêu dùng.
Theo phương án đang lấy ý kiến, Nhà nước không trực tiếp công bố giá cơ sở định kỳ như cơ chế hiện nay. Thay vào đó, doanh nghiệp chủ động tính toán, quyết định giá bán lẻ dựa trên công thức chung. Cơ chế điều hành này, theo ông Sơn, sẽ giúp giá xăng dầu phản ánh tương đối đầy đủ biến động thị trường, nhưng vẫn minh bạch để bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng.
Bổ sung thêm, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết theo dự thảo, giá xăng dầu do thị trường và doanh nghiệp quyết định. Cơ quan quản lý dự kiến không còn định kỳ công bố mức giá bán lẻ vào thứ Năm hàng tuần. Mỗi doanh nghiệp, cửa hàng có thể đưa ra mức giá khác nhau dựa trên chi phí thực tế.
“Doanh nghiệp hoàn toàn quyết định giá bán lẻ thị trường. Khi Nghị định có hiệu lực thì sẽ phải chấp nhận chuyện mỗi cây xăng một giá”, ông Linh nói. Vì vậy, giá xăng tại một cửa hàng có thể “tăng buổi sáng, giảm ngay buổi chiều”, tùy chính sách của doanh nghiệp.
 |
Theo bản dự thảo thứ 14, Bộ Công Thương đề xuất cho phép thương nhân đầu mối, phân phối ngoài hệ thống được tự quyết giá theo thị trường, đồng thời kê khai và kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý. Với nhà phân phối thuộc hệ thống của một đầu mối, giá bán không được cao hơn mức giá do đơn vị cấp hàng đưa ra.
Công thức giá dự kiến gồm giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế. Trong đó, giá mua và chi phí tạo nguồn do doanh nghiệp tự xác định dựa trên thực tế kinh doanh, còn lợi nhuận cũng do doanh nghiệp chủ động quyết định.
Riêng chi phí kinh doanh định mức vẫn thuộc phạm vi quản lý của Nhà nước. Bộ Công Thương sẽ công bố mức khởi điểm, sau đó doanh nghiệp tự điều chỉnh hàng năm theo biến động CPI do Bộ thông báo. Định kỳ 3 năm, cơ quan quản lý sẽ rà soát và công bố lại khoản chi phí này dựa trên báo cáo kiểm toán độc lập của doanh nghiệp.
Theo ông Trần Hữu Linh, đây là thay đổi quan trọng, có thể tác động trực tiếp đến hành vi của người tiêu dùng. Thay vì cùng chịu một mặt bằng giá được điều chỉnh đồng loạt theo từng kỳ như hiện nay, người mua có thể có thêm lựa chọn về giá giữa các cửa hàng và hệ thống bán lẻ xăng dầu.
Ở chiều tích cực, đại diện Bộ Công Thương cho rằng những doanh nghiệp có chi phí thấp, tổ chức nguồn hàng tốt và vận hành hệ thống hiệu quả sẽ có dư địa giảm giá để thu hút khách hàng. Tuy nhiên, cơ chế mới cũng có thể tạo ra chênh lệch giá giữa các khu vực, đặc biệt tại những nơi có ít doanh nghiệp và cửa hàng bán lẻ.
Cơ chế này đồng thời có thể làm thay đổi cách hình thành chiết khấu trong chuỗi bán lẻ. Theo Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, khi doanh nghiệp được tự quyết giá, mức chiết khấu dành cho đại lý, cửa hàng sẽ trở thành một phần trong bài toán kinh doanh của từng hệ thống, thay vì phụ thuộc vào một mức do Nhà nước điều hành như hiện nay.
Thời gian qua, ông Linh cho biết một số doanh nghiệp phân phối và cửa hàng phản ánh có thời điểm mức chiết khấu về 0, khiến hoạt động kinh doanh không có lãi. Việc trao quyền chủ động về giá cho doanh nghiệp được kỳ vọng tạo thêm dư địa để các bên tự phân bổ chi phí, lợi nhuận và chiết khấu trong toàn chuỗi.
Tuy nhiên, trao quyền định giá cho doanh nghiệp không đồng nghĩa Nhà nước rút hoàn toàn khỏi việc điều hành thị trường. Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết xăng dầu là mặt hàng thiết yếu, có ảnh hưởng lớn đến sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân và an ninh năng lượng. Vì vậy, dù đổi mới cơ chế quản lý, Nhà nước vẫn duy trì các công cụ để điều tiết, giám sát và can thiệp khi cần thiết.
Theo dự thảo nghị định, cơ chế bình ổn có thể được kích hoạt khi giá xăng dầu tăng hoặc giảm liên tục trong 1-4 tuần, hoặc biến động cộng dồn từ 15-20% trở lên trong thời gian ngắn và gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội.
Khi đó, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ quyết định chủ trương, biện pháp và thời gian bình ổn. Các công cụ có thể được sử dụng gồm tổng nguồn tối thiểu, dự trữ lưu thông, dự trữ quốc gia, thuế, chính sách tài chính - tiền tệ và Quỹ bình ổn giá (nếu có). Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước cũng có thể điều hành giá xăng dầu trong một khoảng thời gian nhất định.
Góp ý dự thảo nghị định, đại diện Petrolimex đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn điều kiện kích hoạt cơ chế bình ổn giá. Theo doanh nghiệp, cần xác định cụ thể ngưỡng áp dụng khi mức biến động giá đạt 15-20%, tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.
Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết những vấn đề có tác động lớn tới thị trường, doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ tiếp tục được cơ quan quản lý đánh giá trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định.
Sunday
Copy link
