 |
| Quy định An toàn Chung được cập nhật của EU yêu cầu mọi xe du lịch và xe thương mại hạng nhẹ đăng ký mới đều phải trang bị hệ thống camera giám sát người lái |
Liên minh châu Âu (EU) đã bước vào giai đoạn cuối cùng trong quá trình triển khai Quy định An toàn Chung (General Safety Regulation - GSR2) được cập nhật, với một yêu cầu mới dành cho các hệ thống giám sát người lái. Kể từ ngày 7/7, tất cả xe du lịch và xe thương mại hạng nhẹ đăng ký mới tại EU đều phải được trang bị hệ thống có khả năng phát hiện dấu hiệu mất tập trung hoặc buồn ngủ của người điều khiển.
Thực tế, nhiều hãng xe đã đưa công nghệ này lên các mẫu xe của mình như một phần của các hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến (ADAS), đặc biệt trên các dòng xe cao cấp. Tuy nhiên, quy định mới biến tính năng vốn mang tính tùy chọn này thành trang bị bắt buộc đối với mọi mẫu ô tô du lịch và xe van mới bán ra tại thị trường EU. Với vai trò là một trong những thị trường ô tô lớn nhất thế giới, các tiêu chuẩn an toàn của EU thường có ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi châu Âu, khi nhiều nhà sản xuất lựa chọn áp dụng chung các công nghệ an toàn cho nhiều thị trường.
Quy định mới được dự báo sẽ áp dụng cho khoảng 15 triệu xe mới mỗi năm. Một trong những yêu cầu đáng chú ý là hệ thống Cảnh báo Mất tập trung Nâng cao (Advanced Driver Distraction Warning - ADDW), sử dụng camera hoặc cảm biến hồng ngoại tích hợp trên bảng táp-lô để theo dõi hướng đầu, chuyển động của mắt và hướng nhìn của người lái.
Thay vì liên tục theo dõi người lái đang nhìn vào đâu, hệ thống sẽ đánh giá liệu sự chú ý có còn tập trung vào đường đi hay không. Phần mềm xác định nhiều khu vực bên trong khoang lái, bao gồm cụm đồng hồ, màn hình giải trí, vô-lăng, bảng táp-lô và bệ điều khiển trung tâm để xác định khi nào ánh mắt của người lái rời khỏi đường trong thời gian quá lâu.
Theo các yêu cầu kỹ thuật, hệ thống phải phát cảnh báo bằng hình ảnh và âm thanh nếu người lái rời mắt khỏi đường quá 6 giây khi xe chạy trong khoảng 20-50 km/h, hoặc quá 3,5 giây khi xe chạy nhanh hơn mức này. Để hạn chế cảnh báo không cần thiết do các chuyển động tự nhiên của mắt, quy định cũng đưa ra các ngưỡng dung sai tối thiểu trước khi cảnh báo được kích hoạt.
Giải quyết một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn
 |
Những yêu cầu mới được xây dựng dựa trên nhiều nghiên cứu cho thấy mất tập trung khi lái xe là nguyên nhân quan trọng dẫn đến tai nạn giao thông. Theo Ủy ban châu Âu, tình trạng này góp phần gây ra khoảng 10-30% số vụ tai nạn giao thông tại châu Âu. Cơ quan này ước tính toàn bộ gói quy định an toàn GSR2, trong đó có hệ thống giám sát người lái, có thể giúp cứu khoảng 25.000 người và ngăn chặn ít nhất 140.000 ca chấn thương nghiêm trọng vào năm 2038.
Rõ ràng, đây không phải là vấn đề chỉ riêng châu Âu phải đối mặt. Các cơ quan quản lý an toàn giao thông trên toàn thế giới đều coi mất tập trung là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn, bên cạnh chạy quá tốc độ, lái xe trong tình trạng suy giảm khả năng điều khiển và mệt mỏi. Nhiều quốc gia và khu vực khác, bao gồm Bắc Mỹ và một số nước châu Á, cũng đang nghiên cứu hoặc mở rộng việc áp dụng hệ thống giám sát người lái, đặc biệt trên các phương tiện được trang bị hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến hoặc các tính năng lái xe bán tự động.
Cân bằng giữa an toàn, chi phí và quyền riêng tư
 |
Mặc dù mục tiêu chính của hệ thống giám sát người lái là nâng cao an toàn giao thông, việc công nghệ này ngày càng phổ biến cũng làm dấy lên nhiều cuộc tranh luận.
Một số chuyên gia đánh giá xe và người sử dụng cho biết các hệ thống hiện nay đôi khi vẫn phát sinh cảnh báo không chính xác, khi nhầm lẫn những cử động đầu bình thường hoặc việc liếc nhìn các nút điều khiển trên xe với dấu hiệu mất tập trung hoặc buồn ngủ. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng cho rằng việc bổ sung ngày càng nhiều công nghệ an toàn điện tử có thể khiến giá xe và chi phí sửa chữa tiếp tục tăng.
Quyền riêng tư cũng là vấn đề được quan tâm. Quy định của EU nêu rõ hệ thống ADDW phải hoạt động theo mô hình "vòng kín" (closed-loop), tức dữ liệu phục vụ việc phát hiện mất tập trung được xử lý ngay trên xe và không nhằm mục đích lưu trữ hoặc truyền đi cho các mục đích khác.
Tuy nhiên, các tổ chức bảo vệ quyền riêng tư vẫn kêu gọi tăng cường tính minh bạch và thiết lập cơ chế kiểm tra độc lập để bảo đảm các nhà sản xuất thực sự tuân thủ quy định này. Lo ngại cũng gia tăng sau khi xuất hiện các báo cáo cho biết một số hãng xe tiến hành xử lý một phần dữ liệu từ hệ thống giám sát người lái thông qua hạ tầng điện toán đám mây, qua đó làm dấy lên câu hỏi về mức độ phù hợp với các yêu cầu bảo vệ dữ liệu mà quy định đặt ra.
Những tranh luận này phản ánh cuộc thảo luận rộng hơn về xe kết nối và dữ liệu người dùng. Trong những năm gần đây, nhiều nhà sản xuất ô tô tại các thị trường khác nhau đã phải đối mặt với sự giám sát của cơ quan quản lý liên quan đến việc thu thập và chia sẻ dữ liệu vận hành cũng như thói quen lái xe, cho thấy nhu cầu ngày càng lớn đối với các quy định minh bạch và cơ chế bảo vệ dữ liệu hiệu quả khi ô tô ngày càng phụ thuộc vào phần mềm.
Nhiều công nghệ an toàn khác cũng trở thành tiêu chuẩn
 |
Hệ thống giám sát người lái chỉ là một phần trong Quy định An toàn Chung mới của EU. Bên cạnh đó, tất cả ô tô du lịch và xe thương mại hạng nhẹ đăng ký mới cũng phải được trang bị hệ thống phanh khẩn cấp tự động (AEB) thế hệ mới có khả năng phát hiện người đi bộ và người đi xe đạp.
Ngoài ra, quy định còn yêu cầu cải thiện tầm quan sát trực tiếp từ vị trí người lái, tăng cường các giải pháp bảo vệ người đi bộ thông qua thiết kế phần đầu xe và kính an toàn, đồng thời áp dụng các quy trình thử nghiệm toàn diện hơn nhằm bảo đảm lốp xe vẫn duy trì hiệu quả an toàn trong suốt vòng đời sử dụng.
Nhìn tổng thể, các quy định mới là một phần trong chiến lược dài hạn của EU nhằm giảm số người thiệt mạng và bị thương nghiêm trọng do tai nạn giao thông, đồng thời thúc đẩy việc phổ cập các công nghệ an toàn tiên tiến trên ô tô trong những năm tới.
Duy Thành
Copy link
