 |
| Xu hướng xe ô tô ngày càng to lớn có thể kéo theo những ảnh hưởng tiêu cực tại Châu Âu và các thị trường có hạ tầng đô thị giới hạn |
Xe du lịch đã liên tục tăng kích thước trong hơn hai thập kỷ qua, một phần nhờ sự phổ biến của phân khúc SUV và crossover. Trong khi nhiều người mua đánh giá cao vị trí ngồi cao, không gian nội thất rộng rãi và tính đa dụng của các mẫu xe này, một nghiên cứu mới cho rằng xu hướng đó cũng có thể tạo ra nhiều thách thức đối với quy hoạch đô thị, an toàn giao thông và tiêu thụ năng lượng.
Cụ thể hơn, báo cáo do Transport & Environment (T&E) và Clean Cities Campaign công bố phân tích hiện tượng mà tổ chức này gọi là "carspreading", tức là xu hướng kích thước của xe mới bán ra tại Châu Âu ngày càng tăng. Theo báo cáo, chiều dài trung bình của xe mới đã tăng khoảng 1,2 cm mỗi năm kể từ năm 2000, trong khi chiều cao tăng khoảng 0,5 cm mỗi năm. Nghiên cứu trước đó của T&E cũng cho thấy chiều rộng và chiều cao nắp ca-pô trung bình đều tăng khoảng 0,5 cm mỗi năm. Xu hướng này vẫn tiếp diễn dù quy mô hộ gia đình trung bình tại nhiều quốc gia Châu Âu ngày càng nhỏ.
 |
Vì vậy, báo cáo đã xây dựng hai kịch bản đến năm 2040. Kịch bản thứ nhất giả định xu hướng hiện nay tiếp tục, với các mẫu xe lớn hơn, đặc biệt là SUV, chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong lượng tiêu thụ xe mới. Theo kịch bản này, một mẫu xe du lịch mới trung bình sẽ đạt chiều dài khoảng 4,56 m và chiều rộng khoảng 1,90 m vào năm 2040.
Kịch bản thứ hai giả định các nhà hoạch định chính sách triển khai những biện pháp khuyến khích "right-sizing", tức là từng bước đưa kích thước trung bình của xe trở lại mức của giai đoạn 2010-2015 thay vì tiếp tục tăng.
Sức chứa chỗ đỗ xe có thể giảm
 |
Một trong những kết luận đáng chú ý nhất của báo cáo liên quan đến hạ tầng đỗ xe trong đô thị. Các nhà nghiên cứu ước tính nếu kích thước ô tô tiếp tục tăng như hiện nay, các thành phố Châu Âu có thể mất từ 8,5% đến 14% sức chứa bãi đỗ xe trên đường vào năm 2040 do số lượng xe có thể đỗ trong cùng một không gian sẽ giảm. London và Berlin được dự báo mỗi thành phố sẽ mất khoảng 100.000 chỗ đỗ xe trên đường theo kịch bản này, dựa trên các ước tính của T&E và thông tin được The Guardian dẫn lại.
Mức độ ảnh hưởng sẽ khác nhau giữa các thành phố tùy theo quy hoạch đường phố và chính sách đỗ xe, nhưng báo cáo cho rằng kích thước ô tô ngày càng lớn đang tạo thêm áp lực lên quỹ không gian công cộng vốn đã hạn chế.
Lo ngại về an toàn giao thông
 |
Nghiên cứu cũng tập trung vào mối liên hệ giữa kích thước xe và mức độ an toàn đối với người đi bộ. Thay vì thực hiện các thử nghiệm va chạm mới, T&E sử dụng kết quả từ các nghiên cứu trước đây về chiều cao nắp ca-pô và mức độ nghiêm trọng của chấn thương. Một nghiên cứu quy mô lớn tại Bỉ với khoảng 300.000 người tham gia giao thông cho thấy cứ mỗi khi chiều cao nắp ca-pô tăng thêm 10 cm thì nguy cơ tử vong của người đi bộ, người đi xe đạp và các nhóm tham gia giao thông dễ bị tổn thương khác tăng khoảng 27%.
Dựa trên kết quả đó, T&E ước tính nếu xu hướng xe ngày càng lớn tiếp tục thì sẽ có thêm khoảng 2.570 trường hợp tử vong của các nhóm tham gia giao thông dễ bị tổn thương trong giai đoạn 2026-2040 so với kịch bản "right-sizing". Đây là số liệu cộng dồn cho toàn bộ giai đoạn chứ không phải số ca tử vong tăng thêm mỗi năm. Báo cáo cũng dự báo nguy cơ đối với trẻ em đi bộ sẽ cao hơn, dù một phần các ước tính này được xây dựng từ dữ liệu nghiên cứu tại Mỹ.
Xe lớn hơn cũng tiêu thụ nhiều năng lượng hơn
 |
Theo báo cáo, việc kích thước ô tô tăng lên cũng kéo theo mức tiêu thụ năng lượng cao hơn. Do thường có khối lượng lớn hơn, các mẫu xe cỡ lớn cần nhiều năng lượng hơn để vận hành, bất kể sử dụng động cơ đốt trong hay hệ truyền động điện. T&E ước tính đội xe điện tại Châu Âu sẽ cần thêm khoảng 22,5 terawatt-giờ điện mỗi năm vào năm 2040 nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn. Theo tổ chức này, lượng điện đó tương đương sản lượng hàng năm của khoảng 1.500 tua-bin gió trên bờ công suất 5 MW.
Đối với xe sử dụng động cơ đốt trong, các nhà nghiên cứu ước tính Châu Âu sẽ phải tiêu thụ thêm hơn 100 triệu thùng dầu nhập khẩu trong giai đoạn 2026-2040 so với kịch bản "right-sizing".
Đề xuất chính sách
Để hạn chế xu hướng xe ngày càng lớn, báo cáo đề xuất một số giải pháp chính sách. Trong đó có việc áp dụng giới hạn chiều cao nắp ca-pô ở mức 85 cm đối với xe du lịch mới, quy định chiều rộng tối đa 192 cm, đưa kích thước xe trở thành một tiêu chí trong hệ thống đăng ký phương tiện, tính thuế và phí đỗ xe dựa trên kích thước phương tiện, đồng thời dành các chính sách ưu đãi cho xe điện cỡ nhỏ, bao gồm những mẫu xe có chiều dài dưới 4,2 m.
Tất nhiên, việc các đề xuất này có được triển khai hay không vẫn còn là dấu hỏi. SUV và crossover đã liên tục gia tăng thị phần tại Châu Âu trong nhiều năm qua nhờ đáp ứng nhu cầu về tính đa dụng, vị trí ngồi cao và cảm giác an toàn của nhiều khách hàng. Đồng thời, các dòng xe lớn thường mang lại biên lợi nhuận cao hơn cho các hãng xe, tạo động lực thương mại để các nhà sản xuất tiếp tục mở rộng phân khúc này.
Vì vậy, nếu muốn đảo ngược xu hướng ô tô ngày càng lớn, nhiều khả năng sẽ cần sự kết hợp giữa các chính sách quản lý và sự thay đổi trong nhu cầu của người tiêu dùng.
Duy Thành
Copy link
