 |
| Bộ quy định tiêu chuẩn an toàn mới của Trung Quốc sẽ cấm hoàn toàn thiết kế tay nắm cửa ẩn trên xe ô tô |
Sau một thời gian lấy ý kiến, Trung Quốc đã chính thức phê duyệt một tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc mới về tay nắm cửa xe, ký hiệu GB 48001-2026, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Văn bản do Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT) ban hành nhằm thiết lập các yêu cầu an toàn thống nhất, đảm bảo cửa xe có thể được mở đáng tin cậy trong các tình huống khẩn cấp như mất điện hoàn toàn, va chạm nghiêm trọng hoặc sự cố thoát nhiệt pin (thermal runaway).
Tiêu chuẩn áp dụng cho xe du lịch và xe thương mại hạng nhẹ; các loại phương tiện khác được khuyến khích tự nguyện áp dụng các yêu cầu tương tự. Một điểm then chốt là mỗi cửa bên (trừ cửa cốp sau) phải có tay nắm ngoài có thể mở bằng cơ khí, hoạt động độc lập với hệ thống điện tử. Tay nắm phải nằm trong các vùng vị trí được quy định trên bề mặt cửa hoặc khung cửa lân cận, có đủ không gian để thao tác bằng tay, và vẫn hoạt động được ngay cả sau khi hệ thống túi khí bị kích hoạt không thể đảo ngược hoặc khi xảy ra sự cố thoát nhiệt pin.
Đối với các xe sử dụng tay nắm cửa điều khiển điện, nhà sản xuất bắt buộc phải tích hợp cơ cấu liên động cơ khí độc lập có khả năng chịu lực tối thiểu 500 newton mà không bị gãy hoặc tách rời. Sau các thử nghiệm độ bền, tay nắm vẫn phải có khả năng mở được cửa tương ứng để đảm bảo chức năng cứu nạn.
Tay nắm cửa bên trong cũng phải đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về độ tin cậy cơ khí. Mỗi cửa bên phải có ít nhất một tay nắm mở cơ học độc lập, có thể mở cửa mà không phụ thuộc vào hệ thống điện tử. Tiêu chuẩn quy định cụ thể vị trí lắp đặt nhằm đảm bảo người ngồi trong xe có thể nhìn thấy và với tới dễ dàng, bao gồm việc bố trí trong phạm vi 300 mm tính từ mép cửa và căn chỉnh phù hợp với điểm tham chiếu ghế ngồi.
Về khả năng sử dụng, tiêu chuẩn yêu cầu tay nắm bên trong phải có biểu tượng đồ họa vĩnh viễn, tương phản cao với kích thước tối thiểu 100 mm X 70 mm, kèm theo hướng dẫn bằng tiếng Trung hoặc hình ảnh gần đó với chiều cao ký tự tối thiểu 6 mm. Tay nắm xoay phải chịu được lực ít nhất 300 newton, còn tay nắm dạng nút bấm phải chịu được tối thiểu 500 newton mà không bị hư hỏng cấu trúc hay mất chức năng.
Quy định mới trên thực tế sẽ chấm dứt việc sử dụng tay nắm cửa “ẩn hoàn toàn” phổ biến tại Trung Quốc, kiểu thiết kế do Tesla đi tiên phong và sau đó được nhiều hãng xe điện nội địa áp dụng vì lý do thẩm mỹ và khí động học. MIIT nhấn mạnh rằng dù các thiết kế này giúp xe đẹp hơn và giảm lực cản gió, chúng lại tạo ra rủi ro đáng kể khi xe mất nguồn điện hoặc bị hư hại nặng trong tai nạn.
Các vụ tai nạn chết người thúc đẩy thay đổi quy định
Việc ban hành GB 48001-2026 đã chịu ảnh hưởng lớn từ một loạt vụ tai nạn nghiêm trọng trong những năm gần đây tại Trung Quốc, nơi tay nắm cửa điện tử hoặc tay nắm ẩn bị cho là đã cản trở hoặc làm chậm quá trình giải cứu nạn nhân.
 |
| Hình ảnh hiện trường vụ tai nạn Xiaomi SU7 ở Thành Đô tháng 10/2025 |
Một trong những trường hợp gây chấn động dư luận đã xảy ra tại Thành Đô vào tháng 10/2025, khi một chiếc Xiaomi SU7 va chạm ở tốc độ cao và bốc cháy. Sau cú đâm, hệ thống điện của xe ngắt hoàn toàn khiến tay nắm cửa điện tử không thể hoạt động. Nhiều người chứng kiến đã cố gắng mở cửa để cứu tài xế nhưng không thành công trước khi đám cháy lan rộng; người lái sau đó chịu tình trạng tử vong thảm khốc. Vụ việc đã làm bùng lên tranh luận toàn quốc về độ an toàn của các hệ thống mở cửa thuần điện tử và thúc đẩy MIIT đẩy nhanh việc hoàn thiện tiêu chuẩn mới.
Ngoài trường hợp này, các thảm kịch tương tự cũng được ghi nhận tại Trung Quốc và nước ngoài. Trong một số vụ tai nạn liên quan đến Tesla Model 3 và Model Y, lực lượng cứu hộ và người dân cho biết họ gặp khó khăn khi mở cửa do tay nắm dạng ẩn hoặc thụt vào thân xe không thể triển khai sau khi xe mất điện hoặc bị biến dạng nghiêm trọng. Trong vài trường hợp, hành khách bị mắc kẹt trong xe đang cháy hoặc chìm trong nước, góp phần dẫn đến tử vong và làm gia tăng chỉ trích đối với hệ thống cửa phụ thuộc hoàn toàn vào điện.
Các cuộc điều tra về nhiều vụ lật xe và va chạm tốc độ cao với xe điện cũng chỉ ra rằng nút mở cửa điện tử bên trong đôi khi không hoạt động, khiến người ngồi trong xe không có phương án thoát hiểm cơ học rõ ràng. Chính chuỗi sự cố này đã khiến nhà chức trách kết luận rằng việc chỉ dựa vào cơ chế điện tử để mở cửa là không thể chấp nhận được đối với xe thương mại đại trà.
Lộ trình áp dụng
Việc triển khai quy định tay nắm cửa mới ở Trung Quốc sẽ theo từng giai đoạn. Các mẫu xe xin cấp phê duyệt kiểu loại mới phải đáp ứng phần lớn yêu cầu từ ngày 1/7/2025 và hoàn thành toàn bộ yêu cầu trong vòng 13 tháng tiếp theo. Những mẫu xe đã được phê duyệt trước đó phải tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn muộn nhất vào ngày 1/7/2027 sau thời gian chuyển tiếp 25 tháng; một số thiết kế đã được phê duyệt có thể được gia hạn điều chỉnh đến ngày 1/1/2029.
Nhìn tổng thể, GB 48001-2026 tạo ra khung tiêu chuẩn thống nhất cho các nhà sản xuất ô tô và nhà cung cấp linh kiện tại Trung Quốc, đặt ưu tiên vào độ tin cậy cơ khí, khả năng vận hành khẩn cấp và tính nhất quán về an toàn, như một phản ứng trực tiếp trước những tai nạn thực tế đã phơi bày hạn chế của các hệ thống tay nắm cửa hoàn toàn điện tử.
Duy Thành
Copy link
