 |
| Nhờ tiến bộ công nghệ, các bộ pin xe điện mới đang ngày càng bền và khó có khả năng bị hỏng cần thay thế |
Tuổi thọ pin vẫn là một trong những mối bận tâm lớn nhất đối với người mua xe điện. Sự lo lắng này cũng dễ hiểu khi phần lớn trải nghiệm của người dùng với pin lithium-ion đến từ điện thoại và laptop, những thiết bị thường suy giảm dung lượng chỉ sau vài năm. Điều đó dẫn đến một câu hỏi quen thuộc là: Tại sao phải bỏ ra hàng chục nghìn USD hoặc hơn để mua một chiếc xe ô tô nếu bộ phận đắt nhất của nó có thể xuống cấp quá nhanh?
Tuy nhiên, xe điện vận hành theo những điều kiện hoàn toàn khác so với thiết bị điện tử tiêu dùng. Nghiên cứu mới từ Recurrent, một công ty khởi nghiệp tại Mỹ chuyên theo dõi sức khỏe pin EV trong thực tế, cho thấy pin trên các mẫu xe điện hiện đại có tỷ lệ hỏng hóc cực kỳ thấp. Độ tin cậy đã được cải thiện qua từng thế hệ, và xu hướng này gần như chắc chắn sẽ tiếp tục.
“Rất hiếm khi bạn phải thay pin,” Liz Najman, Giám đốc nghiên cứu thị trường của Recurrent, nói. Dù thừa nhận rằng “những lỗi bất thường vẫn có thể xảy ra”, bà nhấn mạnh rằng “khi xe đã lăn bánh và hoạt động ổn định thì thật sự không có gì đáng lo ngại”.
Dữ liệu của Recurrent dựa trên thông tin telematics từ hàng chục nghìn xe điện tham gia nền tảng của họ, kết hợp với báo cáo sửa chữa do chính các chủ xe tự cung cấp. Để ước tính tần suất thay pin, công ty phân tích những biến động bất thường trong quãng đường di chuyển ước tính, một dấu hiệu thường cho thấy xe đã được thay pin, và đối chiếu với khai báo của chủ xe.
Trong cộng đồng người dùng của Recurrent, chỉ có dưới 4% xe từng thay pin xe điện. Con số này không bao gồm các đợt triệu hồi lớn, như từng xảy ra với Chevrolet Bolt hay Hyundai Kona. Thống kê chỉ phản ánh các ca thay pin liên quan đến lỗi bất thường, thoái hóa tự nhiên hoặc hư hại vật lý.
 |
| Nghiên cứu của Recurrent cho thấy tỷ lệ thay pin xe điện là cực thấp, và đang có xu hướng giảm dần qua mỗi thế hệ |
Khi chia theo thế hệ xe, nghiên cứu cho thấy xu hướng cải thiện thể hiện rõ ràng:
- EV thế hệ 1 (2011–2016) - 8,5% cần thay pin. Các mẫu xe đời đầu sử dụng pin nhỏ và hệ thống làm mát kém phát triển. Ví dụ, Nissan Leaf thế hệ đầu không có làm mát chủ động, khiến pin dễ suy giảm hơn trong điều kiện nóng. Các hãng xe khi đó vẫn đang học hỏi cách thiết kế pack pin và hệ thống quản lý nhiệt.
- EV thế hệ 2 (2017–2021) - 2% thay pin. Theo Najman, “khi chuyển sang thế hệ EV thứ hai, công nghệ đã cải thiện rất nhiều”. Những mẫu như Chevrolet Bolt hay Tesla Model 3 đời đầu có hệ thống làm mát bằng chất lỏng hiệu quả hơn và phần mềm quản lý pin tiên tiến hơn.
- EV hiện đại (2022 trở về sau) - 0,3% thay pin. Đây là nhóm xe có công nghệ pin tiên tiến nhất. Najman giải thích rằng trong giai đoạn thế hệ 2 trở đi, phần lớn trường hợp thay thế pin xuất phát từ lỗi nhà sản xuất, không phải do hao mòn theo thời gian.
Tỷ lệ hỏng hóc thấp ở thế hệ xe điện và pin mới một phần đến từ việc chúng còn khá mới, nhưng chủ yếu là nhờ tiến bộ kỹ thuật. Theo dữ liệu của Recurrent, dung lượng trung bình của bộ pin EV đã tăng khoảng 167% trong giai đoạn 2015–2024, giúp giảm số chu kỳ sạc/xả mỗi ngày và làm chậm quá trình thoái hóa. Các hệ thống quản lý nhiệt đời mới cũng có khả năng bảo vệ pin trước môi trường nhiệt độ khắc nghiệt mà không làm nóng hoặc làm mát quá mức.
Nhiều mẫu EV ngày nay còn tự điều hòa nhiệt độ pin trước khi sạc nhanh, khi người lái chọn điểm sạc trong hệ thống dẫn đường. Nhìn chung, bà Najman nhận xét: “Các hãng xe đã thực sự tìm ra cách giúp pin lithium-ion hoạt động an toàn và ổn định”.
Recurrent dự đoán rằng các mẫu EV hiện đại có thể hoạt động ít nhất 15 năm trước khi phát sinh vấn đề đáng kể ở pin. Ngay cả khi sự cố xảy ra, phần lớn người dùng vẫn được bảo vệ bởi chính sách bảo hành. Hầu hết các hãng sản xuất cung cấp bảo hành pin 8 năm/160.000 km, thậm chí có hãng kéo dài hơn, đồng thời cam kết thay pin khi dung lượng giảm từ 30% trở lên.
Trong bối cảnh trước mắt, thay pin vẫn là một chi phí lớn, và Recurrent ước tính số tiền dao động 5.000–16.000 USD tùy loại xe và kích thước bộ pin. Tuy nhiên, chi phí pin đã giảm mạnh trong thập kỷ qua và dự kiến tiếp tục giảm khi quy mô sản xuất mở rộng trên thế giới. Trong 5 đến 10 năm tới, việc thay pin xe điện có thể chỉ còn tương đương một hạng mục sửa chữa lớn, thay vì là nỗi lo “khủng khiếp” như trước đây.
Trong khi đó, tỷ lệ phải thay pin ở các mẫu xe mới là cực kỳ thấp, và dữ liệu thực tế ngày càng bác bỏ quan niệm rằng pin EV sẽ xuống cấp như pin điện thoại. Các mẫu đời đầu quả thật có hạn chế, nhưng nhờ kinh nghiệm tích lũy, vật liệu cải thiện, bộ pin lớn hơn và phần mềm tinh vi hơn, pin trên các mẫu EV mới đã bền bỉ hơn rất nhiều.
Duy Thành
Copy link
