 |
| AWD và 4WD là những hệ dẫn động thường xuất hiện trên những mẫu xe gầm cao với khả năng đi địa hình |
Khi điều kiện giao thông trở nên khó khăn hơn do mưa lớn, ngập nước hoặc những chuyến đi tới vùng có khí hậu lạnh, nhiều người mua xe thường quan tâm đến các hệ dẫn động có khả năng cải thiện độ bám đường. Hai thuật ngữ thường gặp nhất là dẫn động bốn bánh toàn thời gian (AWD) và dẫn động bốn bánh (4WD). Trong khi đều có khả năng truyền sức mạnh tới cả bốn bánh xe, hai hệ thống này được thiết kế cho những mục đích khác nhau và hoạt động theo những cách khác nhau.
Vì lẽ đó, hiểu rõ sự khác biệt sẽ giúp người dùng lựa chọn mẫu xe phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng thực tế.
AWD là gì?
AWD (All-Wheel Drive) là hệ dẫn động có khả năng phân bổ sức mạnh động cơ tới cả bốn bánh xe khi cần thêm độ bám. AWD hiện xuất hiện phổ biến trên xe du lịch, crossover, SUV và nhiều mẫu xe hiệu suất cao.
Phần lớn các hệ thống AWD hiện đại hoạt động hoàn toàn tự động, không yêu cầu người lái can thiệp. Tùy theo điều kiện mặt đường, hệ thống sẽ điều chỉnh lượng mô-men xoắn truyền tới trục trước hoặc trục sau nhằm cải thiện khả năng bám đường và độ ổn định.
AWD theo nhu cầu (On-Demand AWD)
Đây là dạng AWD phổ biến nhất hiện nay. Trong điều kiện vận hành thông thường, xe chủ yếu hoạt động như xe dẫn động cầu trước hoặc cầu sau nhằm tối ưu mức tiêu thụ nhiên liệu. Khi các cảm biến phát hiện hiện tượng trượt bánh, bộ ly hợp hoặc hệ thống điều khiển điện tử sẽ tự động truyền thêm mô-men xoắn tới trục còn lại.
Thiết kế này được sử dụng rộng rãi trên các mẫu SUV và crossover gia đình như Honda CR-V, Toyota RAV4, Hyundai Tucson cùng nhiều mẫu xe khác.
AWD toàn thời gian (Full-Time AWD)
 |
Hiện nay, một số nhà sản xuất thường cung cấp hệ dẫn động AWD toàn thời gian, trong đó sức mạnh được phân bổ liên tục giữa trục trước và trục sau thông qua bộ vi sai trung tâm hoặc cơ cấu tương tự.
Hệ thống Symmetrical AWD của Subaru và một số phiên bản quattro truyền thống của Audi là những ví dụ nổi bật. Do cả bốn bánh luôn được kết nối với hệ truyền động, các hệ thống này thường mang lại độ bám ổn định hơn trên đường trơn trượt hoặc đường đất, dù mức tiêu hao nhiên liệu có thể cao hơn đôi chút so với AWD theo nhu cầu.
AWD trên xe hybrid và xe điện
Nhiều mẫu xe hybrid và xe điện sử dụng cách tiếp cận khác để tạo ra khả năng dẫn động bốn bánh. Thay vì liên kết cơ khí giữa hai trục, một trục được dẫn động bởi động cơ đốt trong trong khi trục còn lại được dẫn động bởi mô-tơ điện.
Ví dụ, nhiều mẫu hybrid AWD của Toyota sử dụng mô-tơ điện để dẫn động bánh sau khi cần tăng độ bám. Nguyên lý tương tự cũng ngày càng phổ biến trên xe điện, nơi các mô-tơ điện riêng biệt có thể dẫn động độc lập trục trước và trục sau.
Nhìn chung, AWD được thiết kế chủ yếu nhằm cải thiện độ bám đường, sự ổn định và cảm giác tự tin khi vận hành mỗi ngày ngày, đặc biệt trong điều kiện trời mưa, đường trơn hoặc đường sỏi đá nhẹ.
4WD là gì?
4WD (Four-Wheel Drive), hay còn được gọi là hệ dẫn động 4x4, thường xuất hiện trên xe bán tải, SUV khung gầm rời và các mẫu xe hướng tới khả năng off-road thực thụ. Khác với AWD, 4WD được phát triển để tối đa hóa lực kéo trong các điều kiện địa hình khó khăn như bùn lầy, cát sâu, đường đá, băng tuyết hoặc các cung đường có độ dốc lớn.
4WD hoạt động như thế nào?
 |
Hệ thống 4WD bán thời gian truyền thống sử dụng hộp phân phối lực kéo (transfer case), cho phép người lái lựa chọn nhiều chế độ vận hành khác nhau.
Các chế độ phổ biến gồm:
- 2H (Two-Wheel Drive High Range): Chỉ truyền lực tới một cầu xe, thường là cầu sau.
- 4H (Four-Wheel Drive High Range): Truyền lực tới cả hai cầu để tăng độ bám trên các bề mặt trơn trượt ở tốc độ thông thường.
- 4L (Four-Wheel Drive Low Range): Sử dụng tỷ số truyền thấp để gia tăng mô-men xoắn, phục vụ các điều kiện địa hình khó như leo đá, leo dốc hoặc bùn lầy sâu.
Những mẫu xe như Ford Ranger, Toyota Hilux, Isuzu D-Max và nhiều dòng bán tải đang bán tại Việt Nam thường sử dụng hệ dẫn động kiểu này.
Ở hệ thống 4WD bán thời gian truyền thống, trục trước và trục sau sẽ bị khóa cơ khí với nhau khi kích hoạt chế độ 4H hoặc 4L. Do hai trục không thể quay với tốc độ khác nhau khi vào cua, các chế độ này thường không nên sử dụng trên mặt đường khô có độ bám cao vì có thể tạo áp lực lớn lên hệ truyền động và làm lốp mòn nhanh hơn.
Cũng cần lưu ý rằng một số mẫu SUV địa hình cao cấp sử dụng hệ dẫn động 4WD toàn thời gian với bộ vi sai trung tâm. Những hệ thống này có thể vận hành bình thường trên đường nhựa trong khi vẫn duy trì chế độ cầu chậm để phục vụ các điều kiện off-road khắc nghiệt.
AWD và 4WD: Hệ thống nào phù hợp hơn?
Câu trả lời phụ thuộc chủ yếu vào nhu cầu sử dụng. Đối với những người thường xuyên di chuyển trên đường nhựa, AWD thường mang lại sự cân bằng tốt hơn giữa tính tiện dụng, khả năng vận hành và hiệu quả nhiên liệu. Hệ thống hoạt động tự động và hỗ trợ người lái tốt hơn trong điều kiện mưa lớn, đường trơn hoặc những chuyến đi tới vùng đồi núi.
Trong khi đó, những người thường xuyên di chuyển trên đường đất, bùn lầy, cát hoặc địa hình phức tạp sẽ được hưởng lợi nhiều hơn từ 4WD. Chế độ cầu chậm cùng các thành phần truyền động được thiết kế chuyên biệt giúp hệ thống này vượt trội hơn AWD trong môi trường off-road.
| Đặc tính | AWD | 4WD |
|---|---|---|
| Mục đích chính | Tăng độ bám trên đường nhựa | Khả năng off-road |
| Cách vận hành | Tự động | Người lái chủ động lựa chọn |
| Cấu trúc hệ thống | Sử dụng vi sai trung tâm, bộ ly hợp hoặc điều khiển điện tử để phân bổ lực kéo giữa các cầu | Sử dụng hộp phân phối lực kéo (transfer case) để truyền lực tới cả hai cầu |
| Cảm giác vận hành | Mượt mà, gần như không nhận thấy sự can thiệp của hệ thống | Mang tính cơ khí rõ rệt hơn, người lái thường phải chủ động chọn chế độ |
| Loại xe phổ biến | Sedan, crossover, SUV | Bán tải, SUV địa hình |
| Chế độ cầu chậm | Thường không có | Thường được trang bị |
| Hiệu quả nhiên liệu | Tốt hơn | Thấp hơn |
| Phù hợp nhất với | Mưa, đường trơn, đi lại thường ngày | Bùn, cát, đá, địa hình khó |
Có thực sự cần AWD hoặc 4WD?
 |
Nhiều người cho rằng AWD hoặc 4WD đồng nghĩa với việc chiếc xe sẽ an toàn hơn trong mọi tình huống. Tuy nhiên, lốp xe mới là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất tới khả năng bám đường. Các tổ chức an toàn và nhiều nhà sản xuất ô tô đều nhấn mạnh rằng AWD giúp cải thiện khả năng tăng tốc và lực kéo, nhưng không giúp rút ngắn đáng kể quãng đường phanh trên mặt đường trơn trượt. Chất lượng lốp, tình trạng lốp và kỹ năng điều khiển của người lái vẫn đóng vai trò quyết định.
Đối với phần lớn người dùng tại Việt Nam, một chiếc xe dẫn động cầu trước được trang bị bộ lốp phù hợp thường đã đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng mỗi ngày. AWD có thể mang lại sự yên tâm hơn khi di chuyển trong điều kiện mưa lớn, đường đèo núi hoặc những khu vực có mặt đường kém chất lượng. Trong khi đó, 4WD thường chỉ thực sự cần thiết với những người có nhu cầu chinh phục địa hình thường xuyên.
Duy Thành
Copy link
