Đêm đầu tiên ngủ trong lều cứ thấp thỏm, phần vì sợ có con gì chui vào phần vì bọn hà mã gầm gừ dưới sông. Hà mã là loài ăn đêm. Cứ tầm 8h tối là chúng rời khỏi chỗ trú ẩn là các dòng sông hay hồ nước để lên bờ kiếm ăn, thức ăn của hà mã cũng là cỏ như tê giác. Đến tầm 3-4h sáng là lại về xuống nước để nằm. Chúng nó có thể đi xa 15-20km để kiếm ăn vì cơ thể chúng nó rất to, cần nhiều thức ăn. Chả ngủ được nên sáng sớm em lại xách máy ảnh ra bờ sông chụp. Thiên nhiên thật trong lành, trên cây thì chim hót ríu rít, dưới đất thì muôn thú bắt đầu đi kiếm ăn.
Bọn này đã no đủ bắt đầu nằm phè phỡn thư thái
Nói về chuyện ăn uống. Bên này họ chế biến theo đúng kiểu đồ Âu. Ăn sáng cũng bánh mì, bơ nước hoa quả, trứng chế biến theo yêu cầu, cà phê, trà....vv. Ăn các bữa chính thì chọn món với các thực phẩm chủ yếu là thịt bò, gà, cừu, dê hoặc cá. Chọn loại nào thì người ta sẽ chế biến với một cái đĩa to đầy tú hụ. Với thằng hay lang bạt như em thì không vấn đề gì. Tuy nhiên có 2 vấn đề lớn ấy là họ cực ít ăn rau, chính xác là không ăn rau thì đúng hơn. Cả đĩa thức ăn chỉ có vài cọng rau như rau thơm thôi. Thứ hai là họ chế biến rất mặn. Món gì cũng mặn. Ở đâu cũng mặn. Em đã phải vào tận bếp bảo họ nếu nấu cho em thì cho bớt muối, nhưng cũng chả nhạt bớt đi là mấy nên khi sang đây em không ăn được. Francis bảo em hôm nay phải ăn sáng thật no vì sẽ ở trong safari cả ngày, tối mới ra. Sẽ mang đồ ăn sẵn đi theo để ăn trưa ngay trong đồng cỏ. Em ngán đồ ăn ở đây quá rồi. Thôi lại úp mì tôm vậy.
Bên kia bờ sông đối diện với khu em ở là những cánh rừng nguyên sinh còn mờ sương mai
Lần này đi safari em giao nhiệm vụ cho Francis là phải tìm bằng được sư tử và nhất là sư tử đực cho em để em chụp ảnh. Ở hồ Nakuru cũng đã gặp và chụp được sư tử nhưng chúng nó ở khá xa nên chưa ưng ý. Đi châu Phi mà không gặp được sư tử thì coi như hỏng 50%.
Sau khoảng 1 tiếng đồng hồ thì đến cổng khu bảo tồn. Trong khi Francis vào làm thủ tục để vào khu bảo tồn thì em lượn lờ chụp choạch. Ở cổng rất nhiều lính gác với AK báng gấp trong tay, nhìn họ không thân thiện lắm nên em không dám chụp. Thôi chụp cái khác vậy.
Điều cảnh báo đầu tiên và quan trọng nhất đó là cấm du khách không được rời khỏi phương tiện khi đã vào trong khu bảo tồn và họ sẽ không chịu trách nhiệm nếu xảy ra chuyện gì. Thực tế thì suốt cả ngày hơn 10 tiếng rong ruổi khắp thảo nguyên bao la em chỉ được phép nhảy ra khỏi xe chừng 2 phút để vệ sinh.
Nhìn thiết kế của loại xe chuyên chạy dã ngoại trong safari này thì các bác có thể thấy là du khách gần như không có khoảng cách với thú hoang, bởi vậy mọi thứ cảm nhận được sẽ rất thật và sống động. Ta có cảm giác như có thể thò tay ra là chạm được vào chúng nó, điều này khác hẳn khi ta đi xem trong vườn thú.
Bước qua khỏi cánh cổng sắt với những tên lính gác gườm gườm luôn sẵn sàng nhả đạn là cả một thế giới hoàn toàn khác: một thế giới mà chủ nhân là muôn loài muông thú sống vô tư chứ không phải là bọn CON NGƯỜI xấu xí, nhiều dục vọng ham muốn.
Voi rừng nhiều vô kể. Từ những con voi đực sống đơn độc.
Cho đến cả một đại gia đình.
Thỉnh thoảng cũng bắt gặp những loại thú lạ như thế này.
Đi trong safari chỉ thấy dân Âu, Mỹ. Tuyệt nhiên em không gặp đoàn châu Á nào. Em thấy dân Âu cho con đi rất nhiều, đó là cách giáo dục rất tốt. Em thật tiếc là đã không cho con gái đi cùng. Cũng vì lần đầu chưa biết tình hình bên này thế nào nên cũng không dám. Hè sang năm em sẽ cho trẻ con sang (tất nhiên là nếu còn kiếm được tiền).
Con người có thể học bài học về cách dạy dỗ kèm cặp con cái từ ngay loài động vật, chẳng hạn như thế này.
Hươu nai, hoẵng chồn nhiều như lá rừng.
Em chụp được một seri ảnh hai bạn trẻ này đang tình tứ ngỏ lời yêu đương với nhau.
Thời tiết trong safari quá đẹp. Nắng vàng, ít bụi, ảnh chụp khi xe không chạy nên rõ nét và trong veo. Các bác có thể thoải mái chiêm ngưỡng một khoảnh khắc rất đẹp.
Ngựa vằn ở đây thì cũng cơ man là nhiều.
Đường đi trong safari đây. Người ta san gạt tạm để cho xe đi. Nó khác với các safari bên Nam Phi là được trải nhựa. Em thích thế này hơn.
Đây là loại chim to nhất có thể bay được ở châu Phi. Loại này chuyên ăn rắn, đã có lần em xem phim doccumentary về loại này ở kênh Disco nhưng quên mất tên.
Xe này chở toàn khách Mỹ, bang Miami. Khi xe em đi thẳng còn họ rẽ lối khác thấy em chụp họ thì tất cả mọi người đều giơ tay lên chào. Rất là friendly.
Đang đi bỗng đoàn xe đi ngược chiều dừng hết cả lại.
Có biến gì chăng? và đúng vậy: một lũ bọn trẻ trâu ngênh ngang đi qua đường không coi ai ra gì. Đúng là bố mẹ chúng nó có thế lực nên mới nứt mắt ra đã học được thói khênh khạng.
Bọn này chắc mới được bố mẹ săn mồi cho ăn nên con nào con nấy là no căng tròn hết rốn. Giờ chúng nó tìm bóng mát để rúc vào ngủ.
Chúng nó nghênh ngang đi sát ngay đầu xe mà không hề quan tâm hay sợ hãi cái bọn đi bằng 2 chân đang giương mắt lên nhìn chúng nó. Dứới bờ đất bên kia đường lại phát hiện thêm một con nữa.
Đàn con ở đây thì chắc chắn bố mẹ chúng nó cũng chỉ loanh quanh gần đó. Em bảo Francis đi tìm bố mẹ chúng. Nhưng quần nát cả khu vực chả thấy tăm hơi bọn sư tử trưởng thành đâu. Francis bảo đi thôi không thì muộn mất. Thấy sự thất vọng trên gương mặt của em Fran động viên : "Yên tâm, hôm này mày sẽ được gặp sư tử đực. Tao hứa đấy".
Cả một thảo nguyên rộng mênh mông vàng rực sắc cỏ, thú hoang nhởn nhơ gặm cỏ. Chưa đến đây em không thể hình dung trên trái đất vẫn còn những vùng đất còn nguyên sơ như ngàn năm trước.
Dọc đường em đi phải vượt qua con sông Maasai Mara, con sông có ý nghĩa sống còn đối với hệ sịnh thái ở đây. Và đây cũng là quãng sông mà hàng triệu con linh dương đầu bò đã vượt sông trong mùa di cư. Không biết có phải đây chính là địa điểm NG đã quay được những thước phim tư liệu bất hủ không. Trạm kiểm soát tại đầu cầu vượt sông, chỉ có xe được qua, người phải xuống đi bộ dọc bờ sông để được ngắm nhìn bãi vượt sông nổi tiếng.
Francisđứng bên phải) đang làm thủ tục để sang phía bên kia cầu cũng không quên tranh thủ tám chuyện với một tài xế khác.
Thằn lằn bên này nhìn cũng khác thằn lằn ở nhà: mạnh mẽ và đẹp giai manly hơn.
Vậy là con sông nổi tiếng đang hờ hững chảy trước mặt em. Để đi dọc bờ sông em và một toán khách tây nữa được kèm bảo vệ nghiêm ngặt bởi những người lính bảo vệ như này.
Vì đây là khu vực bến xuống uống nước của các loại thú nên có thể đụng độ voi, tê giác bất kỳ lúc nào bởi vậy dẫn đầu và đoạn hậu luôn có hai người lính với súng trường đạn đã lên nòng sẵn. Họ luôn bảo đảm an ninh tối đa cho du khách.
Đứng ở trên cầu nhìn xuống thấy đầy bồ nông, những ngư phủ lành nghề đang đứng rình bắt cá dưới dòng nước lững lờ.
Nhưng chỉ đi bộ thêm hơn 100m, vừa qua một khúc quanh thì dòng nước hiện hòa kia đã khác hẳn: trở thành một con sông chết. Một hình ảnh tàn khốc của cuộc sinh tồn trong tự nhiên. Dòng sông đầy đặc xác chết của trâu rừng, linh dương đầu bò, của hươu nai khi chúng vượt sông hay xuống uống nước. Chúng chết vì dẫm đạp lên nhau, vì cá sấu hay hà mã tấn công. Những hình ảnh thật rùng rợn.
Hà mã...
...rồi cá sấu... rình rập khắp nơi. Thế nên mới có nhiều nạn nhân đến thế.
Ban ngày bọn này chỉ dầm mình trong nước rồi chọc ghẹo nhau.
Đây là khoảnh khắc xuất thần em đã chộp được: hai đứa chúng nó đã tạo hình thành đôi môi trái tim.
Bọn cá sấu quả là những tên thợ săn mồi lão luyện: chúng nó toàn phục kích ở những lối xuống uống nước của thú hoang. Bờ sông không phải chỗ nào cũng có thể đi xuống được vì chỗ thì dốc dựng đứng, chỗ thì toàn đá gập ghềnh. Chẳng hạn thế này:
hay thế này
Giữa hai bến vượt thì bọn hà mã chốt chặn dầy đặc
Trên bờ thì lũ khỉ nhởn nhơ và bắng nhắng.
Xa xa ở bờ bên kia sau lưng lũ khỉ cũng có một con cá sấu đang nằm mai phục.
Bọn chim bỗng dưng bay vụt lên kêu nháo nhác. Chắc có con thú dữ nào đang ở dưới.
Chính ở bến vượt này em đã gặp được Idol của lòng em: hai anh chàng khoai tây. họ ngồi lặng phắc hàng tiếng đồng hồ ở bến sông, không cựa quậy không nói chuyện mặc cho trời nắng chang chang, nước sông bốc mùi hôi thối nồng nặc vì xác chết. Mặt mũi thì đỏ gay mồ hôi đổ ròng ròng. Mặc, họ không quan tâm chỉ tập trung cao độ vào ống kính để chớp được những khoảnh khắc xuất thần. Có niềm đam mê và đựợc sống với niềm đam mê của mình thì không gì hạnh phúc bằng.
Sau lưng hai đồng chí khoai tây này cũng có một tên lính canh chừng nhưng đang rúc vào bụi cây tránh nắng. Em hỏi tên lính: họ ngồi như thế này bao lâu rồi?. Hắn ta trả lời gọn lỏn: oăn ao ờ and toen ti mi nít. Bái phục !!! Chắc chỉ có các bác thợ câu mới thi ngồi được với bọn này.
Bức ảnh này càng thấy rõ bọn cá sấu ma mãnh như nào.
Rời con sông em lên xe tiếp tục cuộc hành trình. Sau một đoạn đường khá dài bỗng Francis lên tiếng phá vỡ sự im lặng: " Th, tao đang dành cho mày một sự bất ngờ". Em nhỏm phắt dậy thò đầu lên mui xe nháo nhác nhìn khắp nơi. Có thấy con thú bỏ mệ nào đâu nhỉ ?? Quan sát mãi em chả thấy cái gì bất thường, gió thì lạnh buốt hết cả đầu nên em tụt xuống ghế ngồi lầu bầu: tôi có thấy gì đâu? " Mày đang ở trên đất Tanzania". Hả cái gì?
Hóa ra xe của bọn em đã vượt sang đất Tanzania đến cả chục cây số. Do địa hình giống y hệt nhau, lại chẳng có đừng biên giới hay hàng rào kẽm gãi, chẳng có bóng dáng lính biên phòng hay Border guard nào nên em không thể biết mình đã được sang Tanzania. Và đây cũng chính là National Park của Tanzania.
Khi lộn trở về lãnh thổ Kenya, Francis mới đưa em đến cột mốc chủ quyền biên giới. Chúa ơi, cột mốc chủ quyền biên giới quốc gia mà lại đơn giản đến mức nghèo nàn như thế này hay sao?
Cột mốc chủ quyền biên giới giữa hai quốc gia chỉ là một tảng bê tông sứt sẹo nứt vỡ. Ở giữa kẻ một vệt mờ mờ, một bên viết chữ K (Kenya) một bên viết chữ T (Tanzania). Quá bất ngờ và cũng quá thú vị. Điều đó cũng chứng tỏ quan hệ giữa hai nước láng giêng rất hữu hảo và có sự tin tưởng nhau rất cao.
Hóa ra cái trạm kiểm soát chỗ bờ sông cũng là trạm biên phòng, thảo nào em thấy ở đó có nhiều lính thế. Và việc được sang Tanzania dù chỉ một thoáng thôi cũng là món quà mà Fran dành tặng em. Em biết ông ấy quý em và ông ấy đã liều lĩnh để tặng em một món quá bất ngờ. Cám ơn Fran nhiều lắm !!! Vậy là em có thể khẳng định một cách mạnh mẽ rằng: em đã đi Tanzania rồi, phỏng các bác !!!!
Hươu cao cổ ở đây có màu lông nhạt hơn ở vùng hồ Nakuru.
Thảo nguyên mênh mông nhưng thi thoảng vẫn gặp những người có cùng đam mê nhưng so với em họ có một điểm biệt cơ bản: tất cả bọn họ đều là người da trắng.
Một con đà điểu hiếm hoi em bắt gặp trong suốt cuộc hành trình.
Đã bắt đầu thấy xuất hiện ngày càng nhiều linh dương đầu bò.
Chuyến đi này của em phải nói là may mắn, cực kỳ may mắn thì đúng hơn. Tất cả những gì kỳ bí lý thú nhất về Châu Phi em hầu như đã được gặp, được trải nghiệm được chứng kiến trong đó có hình ảnh vĩ đại nhất của thiên nhiên: hàng triệu con linh dương nối đuôi nhau đi trong cuộc di cư tìm nguồn thức ăn. Chúng nối nhau đi như một dòng chảy bất tận.
Hàng triệu con đi như một dòng thác nhưng rất trật tự và luôn giữ vững đôị hình chứ không hề hỗn loạn.
Khẩu độ ống kính quá nhỏ để có thể ghi được hình ảnh cuộc trường chinh vĩ đại này.
"Đứng ở đằng xa, yêu e đứng ở đằng xa, con mắt liếc lại bằng ba liếc gần" câu hát quan họ không thể đúng trong bối cảnh này được. Em hỏi Francis: "Ông đưa tôi vào gần đội hình linh dương kia không? tôi muốn nhìn cận cảnh chúng nó để thấy chúng nó đông đến mức nào". Một thoáng nhíu mày (lại nhíu mày) Francis nhấn ga, chiếc xe cà tàng gầm lên nhả khói đen xì lao qua cánh đồng cỏ để tiến đến gần đội hình chúng nó hơn. Em không thể ý thức được rằng, chỉ vì sự ích kỷ của bản thân mà đã làm đội hình của chúng nó rối loạn, tan vỡ. I am sorry, awful sorry.
Ngắm nhìn bọn linh dương đầu bò hành quân sẽ chả bao giờ chán, nhưng thời gian là limited không phải vô hạn, em vẫn phải tiếp tục lên đường. Chỉ đi thêm một quãng đường thôi,sự vĩ đại hay lãng mạn của thiên nhiên đã biến mất và đưa em trở lại đối mặt với thực tại khách quan của thực tế phũ phàng bởi những hình ảnh tàn khốc này:
Mục tiêu của chuyến vào safari là phải tìm bằng được bọn sư tử trưởng thành. Dù buổi sáng e đã gặp bọn sư tử những chỉ là sư tử con nên chưa thỏa mãn. Em giục Francis đi tìm chúng nó. Ông ấy nói sư tử là bọn không chịu được nóng, hôm nay nắng thế này thì chúng nó sẽ không ở trên đồng cỏ đâu, muốn tìm chúng nó thì phải đến những rặng cây có bóng mát. Nhưng quần thảo mấy tiếng nữa mà không thấy chúng nó đây. Vẫn chỉ cơ man là linh dương, ngựa vằn, hươu, hoẵng
Francis vừa lái xe vừa dùng ống nhòm sục sạo quan sát liên tục, cứ chỗ nào có lùm cây là lao đến bất kể có lối mòn hay không, nhưng vẫn chỉ có ngựa và ngựa.
Em bảo ông ấy: những lùm cây mà có bọn ngựa hay linh dương ở đó thì tôi nghĩ sẽ không có sư tử ở đó đâu vì chúng nó sợ bọn sư tử mà. Francis phải gật gù công nhận em nói đúng.
Sư tử chưa thấy những kền kền cũng nhiều.
Lúc này đã gần 4h chiều, bọn em đang ở sâu trong vùng lõi của khu bảo tồn khoảng 100km trong khi đó 6h30 tối là khu bảo tồn đóng cửa, tất cả các phương tiện phải rút hết ra khỏi khu bảo tồn. E đã bắt đầu thấy rất tâm tư. Francis liền trấn an em: "Chỉ khoảng đến 4h30 là chúng ta sẽ tìm được chúng nó". Em hỏi: "tại sao?", "vì khi đó nắng đã dịu và bọn sư tử sẽ bắt đầu rời khỏi nơi trú ẩn để chuẩn bị cho cuộc đi săn mới ". Tuy nói cứng như vậy nhưng em thấy Francis cũng bắt đầu tâm tư không kém gì em.
Gần 5h thì xe bọn em đi đến một cánh đồng cỏ khá bằng phẳng, địa điểm lý tưởng cho sư tử săn mồi.
Nắng đã gần tắt hết, địa hình quan sát khá tốt.
Bất chợt em nhìn thấy một cái xe Jeep đang đỗ im phắc bên cạnh một cái lùm cây cao giữa đồng cỏ cách xe em khoảng gần 1km. Đúng là địa hình mà Francis vẫn nói, em bảo Fran: ông nhìn kìa chỗ cái xe đang đỗ. Fran vớ lấy ống nhòm quan sát và nói như reo lên: ít nhất là có 2 con ở đó. Xe bọn em lao vội đến chỗ bọn sư tử nằm. Và thực tế thì còn hơn cả thế.
Chưa đến chỗ chiếc xe kia đang đỗ em đã gặp hai con sư tử cái đang nằm phơi mình trên mô đất giữa bãi cỏ. Francis cho xe nhẹ nhàng tiến sát đến gần chỗ chúng nằm và thì thầm bảo em: không được dùng flash và tuyệt đối không gây tiếng ồn. Nhìn chúng nó hiền lành như những con mèo, khác hẳn lúc đi săn mồi.
Bỏ qua hai con giặc cái này, bọn em đi đến chỗ chiếc xe kia đang đỗ. Tim em tưởng chừng như bị bóp nghẹt lại, không thể thở được: trước mặt em không phải là hai con mà là một đại gia đình chúng nó luôn.
Cả một đàn sư lử lốc nhốc cả sư tử đực, cái, con nằm trườn ườn ở lùm cây. Francis đỗ xe gần đến mức em còn ngửi thấy mồi hôi thối nồng nặc từ cái mồm chúng nó mỗi khi nó ngoác ra ngáp. Xe em chỉ cánh chúng nó chừng 3m, ảnh chụp có thể nhìn rõ từng con ruồi đậu trên mặt con sư tử được, cảm giác như ống kính tê lê sắp chạm cả vào râu chúng nó.
Mải nhìn và đề phòng con sư tử đực này, mãi sau em mới phát hiện ra nằm trên bãi cỏ ngay cạnh bụi cây còn có 2 con nữa đang nằm ngủ.
Bất chợt một con đang nằm bỗng vùng dậy. Trời ạ, đó cũng là một con sư tử đực, nhưng con này còn trưởng thành và nhìn dữ dằn hơn con đang nằm trên bụi cây. Chúng nó nằm trên cỏ kiểu này mà rình phục săn mồi thì đúng là thánh mới phát hiện ra. Thế nên cũng dễ hiểu vì sao Francis lại cẩn thận đến thế.
Sau khi chụp được khá nhiều ảnh bọn này rồi Francis bảo phải quay trở ra để về vì đã hơn 5h rồi, trời lại sắp mưa. Trên đường ra lại đi qua chỗ 2 con sư tử cái female Lion lúc trước. Dù vội Francis vẫn nán lại cho em chụp thêm ảnh. Bây giờ thì lại không phải là 2 con mà đã có đến 4-5 con. Hai con lúc trước, 2 con đứng ở mô đất đối diện, xe của em đỗ kẹp giữa hai nhóm. Đúng là đã đến giờ hoạt động của chúng nó.
Đây là bọn mới xuất hiện. Chúng nó cứ như ở dưới đất chui lên ấy.
Bọn này đang quan sát để lập kế hoạch tác chiến đây. Francis nói khi chiều buông xuống bọn sư tử sẽ rời nơi trú ẩn tìm những gò đất cao để quan sát đồng cỏ rồi trao đổi với nhau hôm nay sẽ đi săn mồi ở hướng nào, chúng nó có ngôn ngữ riêng mà con người không hiểu được. Ông ấy nói thế, em cũng chả biết thế nào nhưng cũng tin là đúng thôi vì ông ấy đã chứng tỏ là ngừơi rất giàu kinh nghiệm và am hiểu tập tính thói quen của bọn sư tử.
Trên đường ra thì bọn em gặp một xe chở mấy bố con ông Ấn độ cũng đang nỗ lực tuyệt vọng đi tìm sư tử vì đã sắp tối. Bọn em dừng xe chỉ chỗ sư tử cho họ, tất cả đều rối rít cảm ơn. Tất cả những ai mà đã vào safari thì đều mong muốn mãnh liệt phải được nhìn ngắm tận mắt sư tử sống trong hoang dã. Em hỏi Fran có khi nào ông đưa khách đi mà không tìm được sư tử không? ông ấy bảo có chứ, thậm chí nhiều lần . Vì lí do thời tiết, vì quá sớm hay quá muộn để tìm chúng, vì không may mắn....muôn vàn lí do. Với em, em thấy đến lúc nào em đã luôn may mắn, vô cùng may mắn khi có thể được nhìn ngắm thỏa thích tất cả những loại mãnh thú của Châu Phi. Chỉ còn duy nhất báo Cleopad em chưa gặp, nhưng cũng không quá quan trọng loài vật đó.
Do đã quá muộn trong khi bọn em vẫn còn ở sâu trong vùng lõi khoảng 90 km nên Fran phải đi đường tắt đến cổng gần nhất, điều đó làm cho quãng đường về camp xa hơn mất mấy tiếng. Nhưng không có vấn đề gì cả, hôm nay mọi mong muốn của em đã được thoả mãn rồi. Trên đường đi xe chạy cắt qua một đường băng dã chiến. Họ làm đường băng cất hạ cánh giữa khu bảo tồn để phục vụ những khách giàu có nhưng ít thời gian bay thẳng từ thủ đô Nairobi xuống đây, mất chừng 50 phút. Đang hạ cánh hay cất cánh mà voi hay trâu rừng nó xông ra giữa đường băng chặn lại thì xong phim luôn.
Về đến camp thì mới thấy mỏi rã rời, Fran hỏi em: "Mày có biết hôm nay chúng ta đi bao nhiêu km trong safari không? gần 300km đấy". Thảo nào đau hết người, mặt mũi cháy đen sạm vì cứ thò cổ lên nóc xe để bắn. Nhưng những gì thu lượm cũng đáng đồng tiền bát gạo.
(Còn nữa)
Trên đây là những chia sẻ của thành viên Avalon-Bg, diễn đàn OtoFun.BBT OF News xin trân trọng cảm ơn và mong tiếp tục nhận được chia sẻ của các thành viên khác trên diễn đàn.
Để xem chi tiết bài viết, mời độc giả đọc Tại đây.
Em thấy dân châu Âu cho con đi rất nhiều, đó là cách giáo dục rất tốt. Em thật tiếc là đã không cho con gái đi cùng. Cũng vì lần đầu chưa biết tình hình bên này thế nào nên cũng không dám. Hè sang năm em sẽ cho trẻ con sang (tất nhiên là nếu còn kiếm được tiền).
Copy link
