Sẽ là thừa khi nói về sự chật chội của phố phường, sẽ là thừa khi nói về sự lôn xộn của các phương tiện trên đường, cũng là rất thừa khi nói về sự yếu kém của hạ tầng giao thông đô thị. Từ những sự thừa đó, vô vàn giải pháp, sáng kiến và cả tối kiến đã được đề xuất. Thế nhưng, lại có quá ít những những câu hỏi được đặt ra: “Mình phải làm gì, chúng ta phải làm gì, những người tham gia giao thông phải làm gì… để cải thiện sự tệ hại đó”.
“Văn hóa” lấn làn và thói quen mạnh ai nấy chạy.
Tắc đường là điều không hề mới mẻ và xa lạ với nhiều nước trên thế giới. Kể cả với những nước phát triển, sự gia tăng nhanh chóng của các phương tiện giao thông cơ giới đã làm cho hệ thống giao thông vốn tưởng như đã rất hiện đại, trở nên “khó tiêu hóa” một khối lượng khổng lồ xe cộ. Nước gần ta như Indonesia hay Thái Lan cũng vậy, nước xa ta như Đức cũng chả khá hơn, tắc suốt. Thế nhưng, có một sự khác biệt rất lớn giữa tình trạng tắc đường ở nước ta với các nước bạn. Đó là, tuy có số lượng phương tiện cơ giới đông gấp nhiều lần chúng ta, nhưng tắc đường ở họ chỉ đơn giản là ùn ứ, khi mà mật độ trở nên quá cao vào giờ cao điểm. Còn ở ta, tắc đường có thể xảy ra vào bất kỳ giờ nào trong ngày, bất kỳ ngày nào trong tuần, kể cả thứ Bảy hay Chủ nhật.. Mà đã tắc là tắc “cứng” luôn, lâu đến mức các chàng trai cô gái đang chung cảnh tắc đường có đủ thời gian để làm quen, xin số điện thoại và hẹn hò.
Người Việt Nam rất thông minh và năng động, kể cả lúc tắc đường. Thế nên, nếu trước mặt bạn là vô số những chiếc đèn hậu đã sáng đỏ, thì không cần suy nghĩ lấy nửa giây, bạn sẽ đánh lái lao thẳng vào làn đường ngược lại đang rộng rãi. Và thế là, hoạt cảnh “hai con dê qua cầu” lại diễn ra, bạn không tiến lên được vì gặp xe ngược chiều, lùi lại không kịp nữa vì sau lưng là vô số người nghĩ giống bạn, xe ngược chiều cũng chả thoát ra khỏi đám tắc được vì đã có bạn “chốt chặn”. Tất cả đứng lại nhìn nhau ngán ngẩm trong khi phía xa sau lưng bạn, đường rất vắng vẻ.
Đầu giờ sáng cũng như lúc tan tầm, ai cũng muốn mau chóng đến được nơi mình muốn tới, ai cũng muốn thoát ra khỏi cái đám đông đang hỗn loạn nhả khói kia, vậy nên, ai cũng lao ra đường với tinh thần “quyết tử”. Đèn đỏ đã chuyển, kệ, vượt. Một khe hở nhỏ trước mũi ô tô, vượt luôn… Có lẽ đã từ lâu, văn hóa nhường đường đã trở thành “di sản” thất truyền, một điều xa lạ và xa xỉ với người tham gia giao thông Việt Nam.
Mạnh ai nấy chạy, bất kể là sai làn hay ngược chiều, bất kể là vỉa hè hay lòng đường, đi tất, miễn sao mình đi thoát, người khác kệ họ tự lo thân. Chính cái tư duy “tiểu nông” này đã làm cho tình trang giao thông ở nước ta vốn đã khó khăn lại càng trở nên tồi tệ hơn.
Sự nhờn nhã với luật pháp
Trên đường, luật pháp hình như chỉ có tác dụng khi có thêm bóng dáng của CSGT lăm lăm cây gậy trong tay đợi bạn vợt đèn đỏ. Vào một lúc khác, bạn ngó trái, ngó phải, và khi không thấy bóng dáng “áo vàng”, bạn điềm nhiên nhấn ga qua ngã tư đèn đỏ. Một đám rất đông phía sau nghĩ rằng “nó vượt đèn được thì mình cũng vượt được” và thế là ùn ùn cùng nhau vi phạm luật pháp.
nếu muốn có một bộ mặt giao thông sáng sủa hơn
Nếu như có bị bắt, thì bạn lại gãi đầu gãi tai, ngay lập tức như phản xạ “Gọi điện thoại cho người thân”, rồi nếu thấy không ăn thua thì lại đề nghị trợ giúp “50-50”. Và đến khi có sự "giúp đỡ" của “tổ tư vấn tại chỗ” là các bác xe ôm đứng quanh với lý do “em nó nhỡ… mà có ảnh hưởng đến ai đâu, anh cho em nó câu trả lời cuối cùng để cả 2 cùng có lợi…” thì bạn lại được tiếp tục lên đường với vẻ mặt hí hửng như thể bạn vừa tiết kiệm được một số tiền lớn.
Cái tâm lý “mỗi mình làm vậy, chả ảnh hưởng đến ai” đã góp phần xây dựng nên cả một “ý thức hệ” những người coi thường những quy tắc chung của xã hội, góp phần làm méo mó hình ảnh một đất nước đang phát triển và góp phần đưa việc tham gia giao thông ở Việt Nam trở thành một “môn thể thao mạo hiểm được ưa thích” đối với du khách quốc tế.
Trên đây chỉ là một vài minh họa đơn lẻ trong vô vàn những câu chuyện sinh động và bi hài của người tham gia giao thông – những chuyện “cứ như đùa”. Nhưng việc mỗi ngày có tới hơn 30 người ra khỏi nhà để tham gia giao thông đã không còn có thể trở về ngôi nhà thân yêu của mình thì hòan toàn không phải chuyện đùa. Bạn có bao giờ tự hỏi “Khi nào thì tới lượt mình nằm trong con số đó?”. Phủi phui cái mồm, ai lại muốn chết bao giờ. Cả tôi, cả bạn, chẳng ai muốn điều tồi tệ đó xảy ra với mình. Vậy thì, trước khi nó có thể xảy ra với bạn, hãy thay đổi, hãy làm điều gì đó để thay đổi.
“Xã hội thay đổi khi bạn thay đổi”. Điều đó luôn đúng!
Copy link
