Những bác đã từng đặt chân lên đỉnh Mã Pì Lèng thì ắt hẳn sẽ phóng tầm mắt xuống phía dưới vực sâu, một sợi chỉ mềm mại lượn quanh chân núi màu thiên thanh đẹp mê hồn có cái tên sông Nho Quế.
“Sông Nho Quế bắt nguồn từ vùng núi Nghiễm Sơn (Vân Nam, Trung Quốc), phần thượng lưu có tên Phổ Mai, cao 1.500 m, chảy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam. Con sông nhập tịch Việt Nam ở xã Lũng Cú (Đồng Văn) qua Mèo Vạc rồi đổ vào sông Gâm tại Na Nát thuộc xã Lý Bôn (Bảo Lâm, Cao Bằng). Nó trải mình qua 192 cây số, trong đó có 46 cây số chảy trên phần lãnh thổ Việt Nam, độ cao trung bình là 1.255 m, độ dốc trung bình là 18,7% …”. (Trích Wikipedia)
Sông Nho Quế là một trong số ít dòng sông bắt nguồn từ Trung Quốc rồi lại đổ trả lại Trung Quốc!
Với địa hình cực kỳ hiểm trở, đứng trên đỉnh Mã Pì Lèng có thể nhìn thấy con sông Nho Quế xanh ngắt chảy uốn lượn, vực sông Nho Quế cũng là vực hẻm sâu nhất khu vực Đông Nam Á. Đi theo đường mòn từ Mã Pì Lèng xuống đến con sông phải mất một ngày trời.
Năm 2009, khu vực Mã Pì Lèng đã được nhà nước công nhận là là danh lam thắng cảnh quốc gia bao gồm: đèo Mã Pì Lèng là khu vực di sản địa chất và cảnh quan đặc sắc, khu vực đỉnh đèo được đánh giá là một trong những điểm quan sát toàn cảnh đẹp nhất Việt Nam, và vực hẻm sông Nho Quế là một trong những thung lũng kiến tạo địa chất độc nhất vô nhị ở Việt Nam.
Đèo Mã Pì Lèng là tứ đại đỉnh đèo, sông Nho Quế đẹp mê hồn,... nhưng em lại muốn nói về câu chuyện bên kia đèo và bên kia con sông đẹp đó.
Cầm tinh con Ngựa, nên có lẽ em được đi ngao du hầu hết các nơi trên dải đất hình chữ S bên bờ Thái Bình Dương này. Hơn nữa, tính chất nghề nghiệp buộc em cũng phải theo những cánh thư tới những miền đất lạ. Tuy vậy, đây là lần đầu tiên em đặt chân lên mảnh đất địa đầu Tổ Quốc - Hà Giang
Trước chuyến đi cũng hồi hộp, lo lắng như bao chuyến đi xa trước hành trình dài. Vào một sớm ngày cuối tháng 10, em cùng một đoàn khởi hành lên với Hà Giang. Tới trưa, cả đoàn dừng chân nghỉ ngơi ăn trưa tại quán ven sông trong thành phố. Bữa trưa ăn vội, cả đoàn phải khẩn trương lên đường, vì cung đường trước mặt khá dài, là huyện cuối cùng phía Tây của Hà Giang, huyện Mèo Vạc
Hơn 14h cả đoàn em đã ở cổng trời Quản Bạ.
Qua cổng trời 1 chút, chúng em dừng nghỉ chân để mọi người giải lao ngắm cảnh. Lúc này, chúng em đã đi được 86 km từ thành phố Hà Giang.
Từ địa điểm dừng chân này tới thị trấn Mèo Vạc còn cả 100km đường núi, nên cả đoàn khẩn trương lên đường.
Qua thị trấn Yên Minh, trời đã nhá nhem tối. Con đường phía trước thì đang tu sửa chưa xong, đường trải rất nhiều đá dăm. Rất may trong đoàn có một hoa tiêu dẫn đoàn xếp vào hạng Su-ma-khơ. Bác hoa tiêu này đã có hơn 20 năm cầm vô lăng dọc Bắc Nam trên những chuyến xe khách đường dài, cả đoàn 3 xe chạy sau cứ căn đèn hậu xe hoa tiêu chạy
Thú thật, những bác tài cứng tay dưới đồng bằng lên trên gặp cung này cũng đều ngán ngẩm cả. Nhiều cụ cũng đã nói, sểnh chân là xuống vực!!! Nếu đoàn đi kiếm được "cán bộ đường lối" đi làm hoa tiêu dẫn đoàn thì tuyệt vời ông mặt trời
Cả đoàn em tới phố huyện Mèo Vạc khi cả thị trấn đã lên đèn - nhưng mà hôm nay toàn đèn dầu vì mất điện. Chúng em đã đặt phòng trước tại khách sạn Hoa Cương - khách sạn to nhất thị trấn Mèo Vạc, trước mặt sân vận động huyện.
Em may mắn đi lại giữa cao nguyên đá này khá nhiều và đánh giá dịch vụ lưu trú của Hoa Cương tốt nhất dọc cung đường từ thành phố Hà Giang vào tới đây, tốt hơn rất nhiều so với bên Đồng Văn, Yên Minh, Quản Bạ,.. Và có một điều nữa, bên Mèo Vạc đáng lưu trú hơn bên Đồng Văn bởi ăn uống cũng dễ tìm, dễ kiếm, dễ đặt hơn, buổi tối lại có nhiều "trò vui" hơn hẳn
Khách sạn mất điện nhưng em cũng tranh thủ làm thủ tục "check in Mèo Vạc".
Nói đến đồng bằng sông Cửu Long là nói đến sông Cửu Long, đồng bằng Sông Hồng là sông Cả (Sông Hồng) thì hẹp hơn với Hà Giang là con sông Nho Quế. Nước là khởi nguồn của sự sống, đặc biệt với cao nguyên đá thì nước được quý như vàng trắng.
Câu chuyện bên kia sông Nho Quế mà em sẽ kể với các bác là về xã Thượng Phùng, Mèo Vạc, Hà Giang.
Nếu đứng trên đỉnh Mã Pì Lèng, hôm trời nắng trong xanh, nếu cúi nhìn xuống dưới thì sẽ là dải lụa sông Nho Quế, còn ngẩng mặt phóng ra xa, thấy thấp thoáng bên kia quả núi có mấy ngôi nhà ngói đỏ, đó chính là UBND xã và trường tiểu học Thượng Phùng
Từ phố huyện Mèo Vạc vào tới Thượng Phùng khoảng 40 km, đây là con đường duy nhất đi được bằng ô tô mà các bác có thể "úp mặt vào sông Nho Quế"!
Đi vào trung tâm xã Thượng Phùng có duy nhất 1 con đường. Nếu các bác bên Đồng Văn thì qua đỉnh Mã Pì Lèng vài km về phía Mèo Vạc thì có ngã 3 nhỏ chỉ đường đi Xín Cái. Hoặc nếu từ thị trấn Mèo Vạc chạy mấy km theo hướng lên đỉnh Mã Pì Lèng để sang Đồng Văn thì cũng gặp ngã 3 này.
Rẽ vào ngã 3 này một chút thì sẽ gặp cột mốc.
Em cũng rong ruổi hầu hết các cung đường chính từ phía Đông (Xín Mần, Hoàng Su Phì) sang phía Tây (Đồng Văn, Mèo Vạc) của Hà Giang. Và đoạn đường từ ngã ba Xín Cái chạm tới sông Nho Quế em đánh giá là hùng vĩ nhất trong những cung đường của Hà Giang.
Một máy ảnh có thể đẹp, có thể lột tả nhiều khi đẹp hơn thực tế nhờ những góp chụp, khoảnh khắc của khung cảnh thiên nhiên. Nhưng thú thật, em chưa thấy được chiếc máy ảnh nào có thể lột tả được độ sâu, độ hùng vĩ của khung cảnh tự nhiên như ... mắt người.
Trên cung đường từ ngã 3 Xín Cái chạm tới Sông Nho Quế để đi sang Thượng Phùng dài khoảng 10km, và các bác sẽ thấy con người thật bé nhỏ trước thiên nhiên. Khi chạy xe bên sườn núi bên này, nhìn sang bên kia, vách núi tạo hẻm sông Nho Quế sừng sững như bức tường thành dựng đứng. Một cảm giác lạnh gáy về độ cao. Nếu bác nào sợ độ cao thì khi di chuyển trên đoạn này thì lúc vào không nên ngồi bên phía lái, khi ra không nên ngồi phía phụ. Cung đường bám trên vách núi, không có taluy, không cọc tiêu, cảm giác độ cao đến chóng mặt, các bác sẽ phải nuốt nước bọt liên tục vì thay đổi áp suất khi chạy ở đoạn này.
Nếu ở trong xe, khi chạy ngang chừng núi phóng tầm mắt sang bên kia đối diện thì chỉ thấy núi và núi, không thể nhìn thấy trời xanh, phải thò cổ ra khỏi kính xe hoặc cúi xuống nhìn ngước lên qua cửa xe thì mới thấy bầu trời. Cảm giác hùng vĩ thật khó tả.
Nếu có điều kiện, các bác không phải đi sang Thượng Phùng mà chỉ cần chạy thêm 10 km từ ngã 3 Xín Cái là đã có thể úp mặt vào sông Nho Quế, đảm bảo với các bác đây là cảm giác thú vị, thích thú, tự hào, yêu nước,... chẳng khác nào lúc bác đứng trên đỉnh cột cờ Lũng Cú.
Trên con đường này dẫn vào 3 xã biên giới gồm Thượng Phùng, Xín Cái và Sơn Vĩ.
Từ đầu ngã 3 chạy vào khoảng hơn 10km thì chúng ta sẽ tới 1 cây cầu bắc ngang qua sông Nho Quế. Như em đã nói ở trên, đây là con đường duy nhất đi được bằng ô tô mà các bác có thể úp mặt vào sông Nho Quế.
Em qua cây cầu này hầu hết các thời điểm trong năm ngoại trừ mùa mưa bão. Mỗi mùa cũng có cái hay riêng của nó. Đầu xuân năm mới, thì sương mù giăng kín, cung đường huyền ảo, nhưng ít cảm nhận được sự hùng vĩ của dãy núi trước mặt bởi mây bay che lưng chừng núi rồi.
Mùa tháng 4,5 thì vừa dứt mùa khô, mưa chuẩn bị có, vụ ngô mới lại bắt đầu, toàn núi màu xám xịt do dân đã đốt nương chuẩn bị làm vụ, cây cối đang mùa khô nên cũng tàn úa theo. Tuy nhiên, đất trời đã tươi và khởi sắc lên rất nhiều. Đám cỏ voi bên triền con sông vẫn chưa nhú lên được chút nào, phần nào giảm đi sự thơ mộng đôi bờ sông Nho Quế.
Đây là cây cầu bắc qua sông Nho Quế.
Mùa giữa tháng 10 đi vào đây là đẹp nhất. Đất trời lúc này giao hoà. Mùa mưa thì đã kết thúc, trời quang, mây tạnh. Những thửa ruộng bậc thang đang được thu hoạch, một mùa vàng chải dàn trên các sườn núi. Đâu đó những thửa ruộng đã gặt xen lẫn những vạt lúa vàng chưa thu hoạch kế bên những mảng xanh của cây rừng, của cỏ voi vừa được tưới đầy nước trong mùa mưa.
Đi vào đầu xuân, mây nhiều, nên ở trên cao không nhìn thấy dòng sông bên dưới, xuống gần tới nơi, mặt nước vẫn mờ mờ ảo ảo như thế này.
Lúc em chụp tấm hình này là vào 10 h sáng, trời cũng bớt mây, đứng ngay trên bờ, nước sông vẫn màu lam đặc trưng quen thuộc.
Phía bên kia bờ, ngay cạnh cây cầu cũ hỏng bỏ không là ngôi nhà 2 tầng khá to. Đây vốn là nhà điều hành của dự án Thuỷ Điện Nho Quế. Nhưng thời điểm này cách đây mấy năm nó đã trở thành "ngôi nhà ma".
Theo quy luật di chuyển, từ xuống đến đáy thì lát nữa lại leo lên đỉnh !!!
Con đường này độc đạo và dẫn vào 3 xã biên giới nên phương tiện đi lại rất ít, đường thì thời điểm này đã trải nhựa vào tới trung tâm xã, còn vài đoạn ngắn đang thi công. Tại thời điểm chuyến đi đầu tiên cách đây vài năm, đường vẫn còn ngổn ngang.
Đây nhé các bác, lên đỉnh nó là như thế này ạ. Đi qua rồi, giờ nhìn lại, sao giống đường lên .... thiên đàng quá các bác ạ!
Và theo nguyên tắc đi từ chân lên tới đỉnh núi bao giờ đường cũng sẽ là hình chữ chi. Ngoài khúc 9 đoạn ở Yên Minh sang Đồng Văn thì đây có lẽ là khúc cua đẹp thứ 2. Tiếc là em không chụp được tấm nào lột tả được vẻ đẹp của nó, bởi máy thì còi mà thời tiết không thuận lợi, tất cả những gì còn lại đều đọng vào mắt.
Còn dăm km nữa thì đến Thượng Phùng, cả đoàn phải dừng lại, công trường đang thi công nổ mìn khoảng 1 tiếng thì máy móc dừng lại cho đoàn xe 2 đầu đi qua. Đối với các bác OF thì cảnh này trên cung đường Tây Bắc là quá quen thuộc rồi.
Dừng thì dừng, em ngó xem các chú ấy thi công. Gầu thì cứ xúc, đá trên núi lại cứ rơi theo, chả biết chờ có lâu không nữa?
Một số bác thấy hay hay lôi máy ảnh ra chụp. Chụp được vài kiểu, có chú mặc quân phục xanh ra nhắc nhở khu vực biên giới không được chụp ảnh.
Đây là 1 lưu ý nhỏ với các bác lần đầu tiếp cận các khu vực thuộc vành đai biên giới: Luôn mang theo giấy thông hành, CMND bên người. Tuyệt đối không nên chụp ảnh trong khu vực này. Nếu có chụp thì chụp ở những khu vực không thấy bóng người.
Qua đoạn nổ mìn thì gặp vũng nho nhỏ này, tưởng thì đơn giản, té ra không phải thế.
Để qua được vũng này, em xe tải trong đoàn phải nhờ sự trợ giúp.
Đường vào trường Thượng Phùng gian lan gấp nhiều lần trường Niêm Tòng, cả đoàn xe di chuyển như những con kiến bò dưới thung lũng. Ngoài việc trên đường phải có xe ủi tiếp sức trực tiếp hỗ trợ gạt đường thì xe mới tiến lên được, có những đoạn đường xấu, đường hẹp, trượt tay lái là xuống vực, mỗi xe phải bố trí tới 2 hoa tiêu dẫn đường qua khúc cua. Đây quả là một thử thách không nhỏ dành cho các tay lái mới. Nhưng có lẽ là thành tích lớn với xe như Venza vẫn hoàn thành chỉ tiêu khối lượng công việc.
Hoa tiêu xong rồi, mời các bác lại lên xe.
Chạy thêm 15 phút nữa thì ngôi trường Thượng Phùng cũng hiện ra trước mặt chúng em, nó nằm cheo leo trên mỏm núi trước mặt.
Hôm nào nắng đẹp, đứng ở bên đỉnh Mã Pì Lèng các bác cũng sẽ nhìn thấy ngôi trường này mới mái tôn đỏ cùng lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới. Nhìn thì ở quả núi bên kia nhưng đi bằng ô tô thì cũng mất ít nhất 2h từ đỉnh Mã Pì Lèng.
Mục đích chuyến đi này, chúng em lên thăm thầy trò trường tiểu học Thượng Phùng.
Ngôi trường e ấp nằm trên mỏm núi cao xã Thượng Phùng. Giá như bên đỉnh Mã Pì Lèng nhà nước cũng xây 1 cột cờ nho nhỏ xinh xinh thì đứng bên này cũng sẽ nhận và nhìn sang bên đó. Trước mặt bên cạnh ngôi trường cũng là một hẻm núi khá sâu, chả khác gì bên kia sông Nho Quế.
Đây là lần đầu tiên chúng em tới ngôi trường này, ngôi trường nằm ngay sát biên giới với Trung Quốc. Nên các thủ tục cần thiết, đơn giản nhất cho cuộc viếng thăm vành đai biên giới cũng được chính quyền sở tại thực hiện chuẩn mực. Một em cán bộ xã người thành phố Hà Giang lên biệt phái cầm sổ ghi chép gặp từng thành viên trong đoàn xin thông tin cá nhân gồm đầy đủ tên tuổi, ngày tháng năm sinh, số CMND, nghề nghiệp,...
Có 1 điều bất di bất dịch là chắc chắn trong đoàn chủ nhà tiếp chúng tôi (mặc dù đã có cán bộ huyện đi cùng làm hoa tiêu) đều phải bố trí 1 anh công an phụ trách địa bàn và 1 cán bộ biên phòng ở trạm ngay đó. 2 đồng chí này chủ yếu làm nhiệm vụ "cảnh giới" tránh trường hợp trước đây đã có một số đoàn lợi dụng đi làm từ thiện, sau đó tuyên truyền phát một số quà in hình không được thuần phong mỹ tục...
Tuy nhiên, lần thứ 2, thứ 3 em quay lại nơi đây,... thì bóng dáng 2 cán bộ "an ninh" kia không còn nữa. Có thể họ đã quen với em, quen với những việc em đang làm, đang triển khai, đang mang lại cho mảnh đất này nên bỏ qua. Em viết ra điều này để các bác có đi sau nếu vào khu vực vành đai biên giới thì gặp những vấn đề này đỡ bỡ ngỡ, và vui vẻ hợp tác cùng với cán bộ địa phương.
Trước khi tiếp câu chuyện "câu hát Việt" giữa núi rừng biên cương, em gửi tới các bác tấm hình còn sót lại lột tả được sư cheo leo, hiểm trở của ngôi trường này.
Như đã kể với các bác ở phần trước. Từ ngôi trường chính này, cả xã có thêm gần 20 điểm trường nữa nằm rải rác ở các bản. Các điểm trường đó tiếp nhận các cháu từ mẫu giáo cho đến lớp 2, lớp 3. Sau đó các cháu lớn đều phải về trường chính ở nội trú để học lấy cái chữ. Điểm trường xa nhất của xã nằm ngay dưới chân cột cờ Lũng Cú, không có đường đi xe máy, học sinh, thầy cô hay cán bộ xã muốn sang đó đều phải cắt rừng đi mất hơn nửa ngày mới tới. Hôm tiếp chúng em, 1 thầy cắm bản bên đó đã chạy xe máy vòng sang Đồng Văn - qua Mã Pì Lèng - qua Nho Quế - rồi về trường, quãng đường đi cũng gần 70 km. Trong câu chuyện với chúng em lúc giao lưu, một số thầy đã dành tặng cho đồng nghiệp tên Nam cắm bản bên đó lời cảm phục. Thầy Nam người Nam Định lên đây gieo chữ, thầy cùng vợ cắm bên bản xa nhất đó mấy năm. Trong những lần về trường để họp, đã nhiều hơn 3 lần thầy bị ngã xe xuống vực, nhưng chả hiểu sao giờ đây thầy vẫn còn "tồn tại" để về giao lưu với đoàn, để còn tiếp tục "gieo chữ" trên vùng đất địa đầu này.
Và cũng mừng, 2 vợ chồng thầy đã được điều động về trường chính sau 4 năm cống hiến ở bản xa. Tiếp quản "cơ ngơi" để lại bên đó là một thầy giáo rất trẻ chỉ ngoài 20, gương mặt thanh tú.
Chân dung thầy Nam đây các bác ạ, thầy mặc áo trắng, da sạm lại vì sương gió, khuôn mặt khắc khổ so với tuổi gần 30 thanh xuân.
Hôm đoàn đến thăm trường vào dịp cuối tuần, nên cả trường nghỉ học, chỉ có học sinh nội trú. Toàn bộ giáo viên cả trường ra cùng với đoàn công tác chuyển quà vào cho các cháu, trong hình là thầy Hiệu phó. Trong cơ số quà hôm này, các thầy có đề nghị là chuyển toàn bộ sang áo ấm, vì cái đó rất thiếu trong mùa đông đến gần. Thời tiết ở đây quanh năm "mát mẻ", 1 năm có tới 8 tháng là lạnh rét.
Lại một điều ngạc nhiên và trùng lặp thú vị nữa. Thầy Tài Hiệu trưởng bên này cũng sinh năm 1978 bằng tuổi em, quê thầy lại ở Thái Bình cách nơi em sinh ra vài cây số. Và cũng như trường Niêm Tòng, các thầy cô giáo cũng đều từ dưới xuôi lên gieo chữ trên đỉnh núi này.
Lên tới tận cùng biên giới, đã thưa người thì chớ, gặp được người mà nói được tiếng Việt sao thấy ấm lòng vô cùng. Các thầy cô trường Thượng Phùng hầu hết đều dưới xuôi lên gieo chữ trên vùng biên giới này. Các thầy cô đã dạy các em tiếng Việt, dạy các em cách sống, dạy các em biết về canh tác và đặc biệt là tiếng Kinh để các em có thể tiếp thu được những kiến thức của xã hội, của đất nước.
Trước khi tạm biệt trường, chúng em được nghe tiếng hát của gần 200 em học sinh nội trú Thượng Phùng. Em may mắn trực tiếp dự khán nên mới thấy trân trọng và nghẹn lòng khi nghe các cháu người Mông hát vang những bài hát quen thuộc bằng tiếng phổ thông trên cao nguyên đá. Những khúc hát tươi sáng, hồn nhiên của con trẻ chào đón cũng như thay cho lời cám ơn của các em tới các cô chú trong đoàn công tác lần này, bởi các em rất rụt rè, cũng ít nói.
Trên đây là chia sẻ của thành viên King247, diễn đàn OtoFun. BBT OF News xin trân trọng cảm ơn và mong tiếp tục nhận được chia sẻ của các thành viên khác trên diễn đàn.
Để xem chi tiết bài viết, mời độc giả đọc Tại đây.
Copy link
