Tại sao lốp xe luôn bị xì hơi cho dù không hề thủng?

Tại sao lốp xe xì hơi ngay cả khi không thủng? Lý do bởi không khí có thể thẩm thấu qua lớp cao su.

Nhiều tài xế cho rằng lốp xe chỉ bị xì hơi khi dính đinh hoặc vật sắc nhọn. Trên thực tế, lốp có thể giảm áp suất dần dần ngay cả khi không hề có lỗ thủng nào nhìn thấy được. Lý do rất đơn giản: cao su không hoàn toàn kín khí. Theo thời gian, các phân tử không khí vẫn từ từ lọt thấu qua lớp lót bên trong của lốp. Hiện tượng này xảy ra với mọi loại lốp, bất kể thương hiệu hay giá tiền, vì vậy việc kiểm tra áp suất lốp định kỳ luôn là điều cần thiết. Nếu bỏ qua, lốp xe có thể bị non hơi dù bề ngoài không hề có hư hỏng gì.

Sự thay đổi nhiệt độ khiến hiện tượng thất thoát áp suất tự nhiên này trở nên rõ rệt hơn. Kiến thức vật lý cơ bản cho thấy khi nhiệt độ giảm, áp suất không khí cũng giảm theo. Trong những ngày trời lạnh, đặc biệt là vào buổi sáng sớm hoặc ở các khu vực miền núi áp suất lốp có thể giảm đủ nhiều để kích hoạt đèn cảnh báo TPMS. Điều này thường khiến người lái nghi ngờ lốp bị thủng, trong khi nguyên nhân thực tế chỉ là do nhiệt độ thay đổi kết hợp với hiện tượng xì hơi tự nhiên.

Một nguyên nhân rất phổ biến khác gây mất áp suất chậm là van lốp. Lõi van và thân van là những chi tiết nhỏ nhưng sẽ bị lão hóa và mài mòn theo thời gian. Các vết nứt, hiện tượng ăn mòn hoặc bụi bẩn tích tụ có thể khiến van không còn kín, làm không khí rò rỉ ra ngoài từng chút một. Ngay cả việc thiếu nắp chụp van cũng có thể góp phần gây ra tình trạng này, vì bụi và hơi ẩm có thể lọt vào bên trong và ảnh hưởng tới khả năng làm kín của lõi van.

Trong một số trường hợp, vấn đề không nằm ở lốp mà nằm ở chính la-zăng xe. Khi la-zăng bị ăn mòn, gỉ sét hoặc trầy xước sau nhiều năm sử dụng, đặc biệt ở các khu vực ven biển hoặc nơi có độ ẩm cao, bề mặt tiếp xúc giữa mép lốp và la-zăng có thể không còn kín. Khi đó, không khí sẽ thoát ra từ khu vực tiếp xúc này, cho dù bề mặt gai lốp vẫn hoàn toàn bình thường.

Đáng lưu ý, việc lốp mất hơi mà không bị thủng thường không xảy ra đột ngột. Phần lớn thời gian, nó chỉ thể hiện ở việc một bánh xe phải bơm hơi thường xuyên hơn các bánh còn lại. Lốp vẫn trông bình thường và xe vẫn vận hành ổn định, nên nhiều người dễ bỏ qua hoặc trì hoãn việc kiểm tra kỹ. Sau một thời gian, các dấu hiệu sẽ trở nên rõ ràng hơn: cùng một bánh xe luôn có áp suất thấp hơn khi kiểm tra, hoặc thường xuyên kích hoạt đèn cảnh báo. Trong nhiều trường hợp, hiện tượng tụt áp suất còn rõ rệt hơn sau khi xe vừa chạy xong, khi nhiệt và các lực tác động bên trong lốp tăng lên, khiến vấn đề có vẻ lúc có lúc không dù nguyên nhân gốc rễ vẫn không thay đổi.

Tuổi thọ của lốp cũng là một yếu tố quan trọng. Khi lốp già đi, cao su sẽ cứng lại và xuống cấp trong quá trình thường được gọi là “lão hóa khô”, tạo ra những vết nứt nhỏ khó nhìn thấy. Ngay cả khi độ sâu gai lốp vẫn còn chấp nhận được, những vết nứt này cũng có thể khiến lốp không giữ được hơi tốt. Lốp cũ, cao su đã chai cứng cũng làm giảm độ bám đường và, khi đã mòn nhiều, còn trở thành một nguy cơ về an toàn và môi trường.

Hiển nhiên, lái xe với lốp non hơi không chỉ gây bất tiện mà còn tiềm ẩn nguy hiểm. Áp suất thấp khiến thành lốp bị uốn cong quá mức, sinh nhiệt và làm yếu cấu trúc bên trong của lốp. Dạng hư hỏng này không phải lúc nào cũng có thể nhìn thấy từ bên ngoài, nhưng nó làm tăng nguy cơ tiếp tục xì hơi và, trong trường hợp xấu nhất, có thể dẫn tới nổ lốp khi đang di chuyển.

Nếu một lốp xe thường xuyên phải bơm thêm hơi, đó là một dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua. Các tài xế nên nhớ rằng chỉ quan sát bằng mắt thường là không đủ, và hệ thống TPMS chỉ cảnh báo khi áp suất đã tụt xuống dưới một ngưỡng nhất định. Cách đáng tin cậy nhất để tìm ra vấn đề là kiểm tra rò rỉ một cách trực tiếp.

Một phương pháp đơn giản là bơm lốp lên đúng áp suất khuyến nghị, sau đó bôi nước xà phòng lên van, khu vực mép lốp, hông lốp và bề mặt gai. Nếu có rò rỉ, bạn sẽ thấy bong bóng nổi lên tại vị trí không khí đang thoát ra. Một số chỗ rò chỉ xuất hiện khi lốp đã được bơm căng, vì vậy việc bơm đủ áp suất trước khi kiểm tra là rất quan trọng.

Tiếp tục sử dụng một chiếc lốp đang bị xì hơi chậm là rất rủi ro. Lốp non hơi sẽ mòn không đều, làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu và giảm hiệu quả phanh cũng như khả năng kiểm soát xe, điều đặc biệt dễ nhận thấy trên những con đường đông đúc hoặc trơn trượt ở Việt Nam. Ngoài ra, nguy cơ hỏng hóc đột ngột cũng cao hơn, nhất là khi thành lốp đã bị yếu. Những vết thủng nhỏ ở mặt gai thường có thể vá được, nhưng các vấn đề liên quan tới van, độ kín giữa lốp và la-zăng, hoặc la-zăng bị ăn mòn thường sẽ cần thay thế phụ tùng hoặc sửa chữa lớn hơn. Nếu nguyên nhân đến từ việc cao su đã lão hóa và xuống cấp, thay lốp mới thường là giải pháp an toàn duy nhất. Xử lý sớm những vấn đề này sẽ giúp tránh được các rắc rối nghiêm trọng và tốn kém hơn về sau.

Duy Thành