 |
| Tuổi thọ pin xe điện hiện đại có thể dài trung bình 8-12 năm với tỷ lệ sụt giảm hàng năm tương đối thấp |
Ô tô điện mang lại nhiều lợi thế so với xe sử dụng động cơ đốt trong, nhưng tuổi thọ pin vẫn là một trong những vấn đề khiến nhiều người cân nhắc trước khi mua. Bộ pin là một trong những linh kiện đắt tiền nhất trên xe điện, vì vậy nguy cơ pin suy giảm dung lượng đáng kể hoặc phải thay thế toàn bộ có thể khiến người mua lo ngại.
Tuy nhiên, các dữ liệu thực tế cho thấy pin xe điện hiện đại có độ bền tốt hơn nhiều người vẫn nghĩ. Thay vì đột ngột hỏng sau một số năm nhất định, pin thường suy giảm dung lượng từ từ. Các nghiên cứu gần đây cho thấy phần lớn pin xe điện hiện đại có thể tiếp tục sử dụng trong hơn một thập kỷ, dù tốc độ suy giảm phụ thuộc vào hóa học pin, khí hậu, thói quen sạc và hệ thống quản lý nhiệt.
Với người mua xe tại Việt Nam, chính sách bảo hành pin cũng là một cơ sở tham khảo đáng chú ý. Tùy thương hiệu và mẫu xe, thời hạn bảo hành pin tại Việt Nam hiện phổ biến ở mức 7-8 năm, trong khi một số hãng đưa ra mức 10 năm hoặc 200.000 km.
Pin xe điện dùng được bao lâu?
Không có một mốc thời gian cố định mà sau đó pin xe điện sẽ hết hạn sử dụng. Bộ Năng lượng Mỹ cho biết các mô hình dự báo cho thấy pin xe điện hiện nay có thể sử dụng khoảng 12-15 năm trong điều kiện khí hậu ôn hòa, trong khi con số này có thể giảm xuống khoảng 8-12 năm tại những khu vực có điều kiện khí hậu khắc nghiệt hơn. Đây là các ước tính về tuổi thọ chứ không phải thời điểm pin sẽ đột ngột ngừng hoạt động.
Theo thời gian, khả năng lưu trữ năng lượng của pin sẽ giảm dần, quá trình này được gọi là suy giảm dung lượng pin. Biểu hiện dễ nhận thấy nhất là phạm vi hoạt động của xe giảm xuống, thay vì pin lập tức hỏng hoàn toàn.
Phân tích mới nhất của Geotab trên hơn 22.700 xe điện thuộc 21 mẫu xe cho thấy mức suy giảm dung lượng pin trung bình khoảng 2,3% mỗi năm. Với tốc độ này, một bộ pin trung bình được dự báo còn khoảng 81,6% dung lượng ban đầu sau 8 năm. Tuy nhiên, mức suy giảm thực tế khác nhau đáng kể giữa các mẫu xe và điều kiện sử dụng, vì vậy không nên xem 2,3% là tỷ lệ cố định cho mọi ô tô điện.
Suy giảm dung lượng không đồng nghĩa với pin hỏng
 |
Một trong những điểm quan trọng khi nói về tuổi thọ pin xe điện là cần phân biệt giữa suy giảm dung lượng và hỏng pin hoàn toàn. Một bộ pin có thể mất một phần dung lượng ban đầu nhưng vẫn tiếp tục vận hành bình thường trong nhiều năm. Ví dụ, việc pin mất 20% dung lượng không đồng nghĩa với việc phải thay cả bộ pin. Hệ quả chủ yếu có thể chỉ là phạm vi hoạt động của xe giảm xuống.
Trên thực tế, việc phải thay pin do hỏng hóc dường như tương đối hiếm, đặc biệt với các mẫu xe điện đời mới.
Bộ Năng lượng Mỹ dẫn một nghiên cứu của Recurrent trên khoảng 15.000 xe điện và xe hybrid cắm sạc thuộc các đời xe từ 2011 đến 2023. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ thay pin do lỗi, không tính các đợt triệu hồi lớn, chỉ khoảng 1,5%. Với các xe đời 2016-2023, tỷ lệ này thấp hơn 1%.
Phân tích mới hơn của Recurrent trên hơn 30.000 xe điện cũng cho thấy tỷ lệ thay pin tương đối thấp ở những mẫu xe đời mới. Không tính các đợt triệu hồi lớn, tỷ lệ này vào khoảng 2% đối với xe điện thế hệ thứ hai và khoảng 0,3% đối với các xe đời 2022 trở lên.
Những con số này chưa thể dự đoán tỷ lệ hỏng pin cuối cùng của các mẫu xe điện mới nhất, bởi chúng chưa có đủ thời gian vận hành trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, dữ liệu hiện có cho thấy việc phải thay cả bộ pin hiện ít phổ biến hơn đáng kể so với quá trình suy giảm dung lượng thông thường.
Những yếu tố khiến pin xe điện xuống cấp nhanh hơn
Tuổi thọ pin chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, trong đó nhiệt độ và thói quen sạc là hai yếu tố đáng chú ý. Phân tích của Geotab cho thấy những xe hoạt động trong môi trường nóng có mức suy giảm dung lượng cao hơn khoảng 0,4% mỗi năm so với xe hoạt động trong điều kiện khí hậu ôn hòa. Đây là vấn đề đáng lưu ý tại Việt Nam, nơi ô tô thường xuyên vận hành trong điều kiện nhiệt độ cao.
Thói quen sạc cũng có ảnh hưởng. Theo Geotab, những xe thường xuyên sử dụng bộ sạc nhanh DC công suất trên 100 kW có mức suy giảm khoảng 3% mỗi năm, trong khi những xe chủ yếu sử dụng sạc AC hoặc sạc DC công suất thấp hơn có mức suy giảm khoảng 1,5% mỗi năm.
Điều này không có nghĩa người dùng nên tránh sạc nhanh. Sạc DC là một phần quan trọng trong việc sử dụng xe điện, đặc biệt trên những hành trình dài. Tuy nhiên, với nhu cầu sử dụng hằng ngày, sạc tại nhà hoặc sử dụng nguồn điện có công suất thấp hơn khi có thể sẽ giúp hạn chế việc pin thường xuyên phải chịu những điều kiện có thể làm tăng tốc độ suy giảm.
Việc duy trì pin ở mức sạc quá cao hoặc quá thấp trong thời gian dài cũng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa. Hệ thống quản lý pin hiện đại đã có nhiều cơ chế bảo vệ, vì vậy người dùng không cần quá lo lắng về từng phần trăm dung lượng. Tuy nhiên, tránh để xe thường xuyên ở trạng thái sạc quá cao hoặc quá thấp trong thời gian dài vẫn là cách sử dụng hợp lý.
Bảo hành pin xe điện tại Việt Nam như thế nào?
 |
Chính sách bảo hành pin đang trở thành một yếu tố đáng chú ý khi thị trường xe điện tại Việt Nam phát triển. Trên thế giới, bảo hành 8 năm hoặc 100.000 dặm đã trở thành một mốc khá phổ biến, nhưng một số hãng tại Việt Nam đưa ra thời hạn dài hơn.
VinFast hiện nằm trong nhóm có chính sách bảo hành pin dài tại thị trường Việt Nam. Tùy mẫu xe, thời hạn bảo hành pin có thể lên tới 10 năm hoặc 200.000 km. Một số mẫu xe khác của hãng được bảo hành pin 8 năm hoặc 160.000 km.
BYD Việt Nam áp dụng chính sách bảo hành 8 năm hoặc 160.000 km đối với pin điện áp cao, đồng thời có các lựa chọn gia hạn cho một số khách hàng. Trong khi đó, Hyundai Ioniq 5 được bảo hành pin điện áp cao 8 năm hoặc 160.000 km, còn chính sách bảo hành tại Việt Nam của Wuling áp dụng thời hạn 7 năm hoặc 150.000 km đối với pin.
Các điều khoản có thể khác nhau theo từng mẫu xe, vì vậy người mua nên kiểm tra chính sách áp dụng cho đúng phiên bản và thời điểm mua xe thay vì chỉ dựa vào chính sách chung của thương hiệu.
Bảo hành dài không có nghĩa pin không suy giảm
Bảo hành pin 8 hoặc 10 năm không đồng nghĩa với việc nhà sản xuất cam kết pin sẽ giữ nguyên 100% dung lượng ban đầu trong toàn bộ thời gian đó. Thông thường, bảo hành pin bao gồm các lỗi sản xuất và những trường hợp hư hỏng được quy định cụ thể. Một số hãng cũng đưa ra ngưỡng dung lượng tối thiểu hoặc tình trạng sức khỏe của pin trước khi mức suy giảm được xem là đủ để áp dụng bảo hành.
Ví dụ, tài liệu bảo hành của VinFast quy định các trường hợp dung lượng pin giảm xuống dưới ngưỡng áp dụng có thể được hỗ trợ theo chính sách bảo hành. Tại một số thị trường, BYD cũng sử dụng ngưỡng tình trạng sức khỏe pin, với chính sách bảo hành pin Blade cam kết mức tình trạng sức khỏe tối thiểu 70%.
Do đó, khi so sánh chính sách bảo hành xe điện, người mua nên chú ý đến ba yếu tố: thời hạn bảo hành, giới hạn quãng đường và ngưỡng dung lượng pin được bảo đảm.
Khí hậu Việt Nam có khiến pin nhanh xuống cấp hơn?
 |
Khí hậu nóng tại Việt Nam là một yếu tố cần tính đến, nhưng không có nghĩa pin xe điện không phù hợp với điều kiện trong nước. Các mẫu xe điện hiện đại sử dụng hệ thống quản lý pin và quản lý nhiệt để kiểm soát nhiệt độ của các cell trong quá trình vận hành và sạc. Mức độ ảnh hưởng của khí hậu cũng phụ thuộc vào cách sử dụng và bảo quản xe.
Khi có thể, người dùng nên đỗ xe ở nơi có mái che hoặc tránh ánh nắng trực tiếp trong thời gian dài, hạn chế để pin ở trạng thái sạc quá cao hoặc quá thấp trong thời gian dài và sử dụng sạc nhanh công suất cao chủ yếu khi thực sự cần thiết.
Quan trọng hơn, hiện chưa có cơ sở để cho rằng pin xe điện tại Việt Nam sẽ phải thay thế chỉ sau vài năm sử dụng do điều kiện khí hậu.
Có nên lo lắng về việc phải thay pin xe điện?
Với phần lớn người mua, việc thay toàn bộ pin không nên được xem là một phần tất yếu của quá trình sử dụng xe điện. Dung lượng pin chắc chắn sẽ giảm theo thời gian, nhưng các dữ liệu thực tế hiện nay cho thấy quá trình này thường diễn ra từ từ. Trong khi đó, những trường hợp hỏng hoàn toàn và phải thay cả bộ pin tương đối hiếm, đặc biệt với các mẫu xe điện đời mới.
Với người mua tại Việt Nam, chính sách bảo hành của nhà sản xuất cũng giúp giảm rủi ro tài chính trong trường hợp phát sinh vấn đề liên quan đến pin. Khi nhiều mẫu xe được bảo hành pin 7, 8 hoặc thậm chí 10 năm, người dùng có thêm một lớp bảo vệ trước những chi phí bất ngờ liên quan đến bộ pin.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là pin xe điện dùng được bao nhiêu năm, mà còn là bộ pin sẽ giữ được bao nhiêu phần trăm dung lượng trong thời gian người dùng sở hữu xe.
Dựa trên các dữ liệu hiện có, pin xe điện hiện đại có thể tiếp tục sử dụng trong hơn một thập kỷ trong nhiều điều kiện khác nhau. Tốc độ suy giảm phụ thuộc vào công nghệ pin, hệ thống quản lý nhiệt cũng như cách xe được vận hành, sạc và bảo quản.
Với người mua xe điện tại Việt Nam hiện nay, suy giảm dung lượng là một phần bình thường của quá trình sử dụng, nhưng việc phải thay toàn bộ pin chỉ sau vài năm không phải là kịch bản phổ biến.
Duy Thành
Copy link
