Không chạy quá tốc độ nhưng vẫn bị CSGT xử phạt: Vì sao?

Chạy xe đúng tốc độ trên đường chưa phải tất cả để tránh không phạm lỗi giao thông (Hình ảnh mang tính minh họa)

Không chạy quá tốc độ chưa chắc đã đồng nghĩa với việc tài xế không vi phạm luật giao thông. Theo quy định hiện hành, người điều khiển phương tiện còn phải bảo đảm tốc độ phù hợp với điều kiện thực tế, giữ khoảng cách an toàn, đi đúng làn đường, chấp hành biển báo, đèn tín hiệu và giảm tốc trong những tình huống bắt buộc.

Đây là lý do một tài xế có thể khẳng định mình “không chạy quá tốc độ” nhưng vẫn bị lực lượng Cảnh sát Giao thông (CSGT) xử phạt.

Khoảng cách an toàn trên cao tốc: Bao nhiêu mét là đúng quy định năm 2026?

Những lỗi giao thông nào đang bị CSGT soi mạnh sau ngày 2/9?

Không vượt tốc độ tối đa không có nghĩa là luôn đúng luật

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ hiện hành không chỉ yêu cầu người lái xe tuân thủ giới hạn tốc độ. Điều 12 còn quy định người điều khiển phương tiện phải bảo đảm tốc độ phù hợp với điều kiện của cầu, đường, mật độ giao thông, địa hình, thời tiết và các yếu tố khác để bảo đảm an toàn. Đồng thời, người lái xe phải chấp hành khoảng cách an toàn tối thiểu với phương tiện phía trước cùng làn đường hoặc phần đường.

Đáng chú ý, luật còn yêu cầu người điều khiển phương tiện quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn trong một số trường hợp cụ thể. Vì vậy, chỉ nhìn vào con số trên đồng hồ tốc độ để kết luận mình không vi phạm là chưa đủ.

Chạy đúng tốc độ nhưng không giữ khoảng cách an toàn

Đây là một trong những trường hợp đáng chú ý nhất hiện nay. Ví dụ, một tuyến đường cho phép ô tô chạy tối đa 100 km/h. Tài xế duy trì đúng 100 km/h nhưng bám quá sát xe phía trước thì vẫn có thể bị xử lý.

Luật yêu cầu người lái xe phải duy trì khoảng cách an toàn tối thiểu với xe phía trước. Khoảng cách này không phải một con số cố định trong mọi tình huống mà phụ thuộc vào tốc độ và điều kiện giao thông.

Trên đường cao tốc, quy định này đặc biệt quan trọng. Theo thông tin được cơ quan Chính phủ và Cục CSGT công bố gần đây, trong điều kiện đường khô ráo, thời tiết bình thường, khi xe chạy trên 60 km/h, khoảng cách tối thiểu với xe phía trước là 55 m. Hành vi không giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc, nếu chưa gây tai nạn, có thể bị phạt 4-6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe.

Chạy đúng tốc độ nhưng chuyển làn sai quy định

Tốc độ không phải điều kiện duy nhất để được chuyển làn. Điều 13 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định khi đường có nhiều làn cùng chiều, phương tiện phải đi trong một làn và chỉ được chuyển làn ở nơi cho phép. Mỗi lần chuyển làn chỉ được chuyển sang một làn liền kề, đồng thời phải có tín hiệu báo trước và quan sát để bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía trước, phía sau và hai bên.

Đáng chú ý, từ ngày 15/8/2026, Nghị định 238/2026/NĐ-CP đã bổ sung cụ thể hành vi chuyển làn không bảo đảm khoảng cách an toàn với các phương tiện xung quanh vào quy định xử phạt.

Với ô tô, hành vi chuyển làn không đúng nơi cho phép, không báo hiệu, chuyển nhiều hơn một làn liền kề hoặc không bảo đảm khoảng cách an toàn có thể bị phạt 600.000-800.000 đồng; trường hợp vi phạm trên đường cao tốc có mức phạt cao hơn, từ 4-6 triệu đồng.

Chạy đúng tốc độ nhưng đi sai làn, sai phần đường

Một lỗi khác hoàn toàn độc lập với tốc độ là đi không đúng phần đường hoặc làn đường. Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định ô tô đi không đúng phần đường hoặc làn đường có thể bị phạt 4-6 triệu đồng, đồng thời bị trừ điểm giấy phép lái xe theo quy định.

Điều này có nghĩa một chiếc xe chạy với tốc độ rất thấp vẫn có thể bị xử phạt nếu đang đi vào làn không được phép. Chẳng hạn, tài xế có thể chạy 40 km/h, thấp hơn nhiều so với giới hạn tốc độ, nhưng nếu đi vào làn dành riêng cho loại phương tiện khác thì việc chạy chậm không giúp loại bỏ lỗi.

Chạy đúng tốc độ nhưng không chấp hành đèn giao thông

Một chiếc ô tô chạy 30 km/h trong khu vực giới hạn 50 km/h vẫn có thể bị xử phạt nếu vượt đèn đỏ. Luật hiện hành quy định người tham gia giao thông phải chấp hành hệ thống báo hiệu đường bộ theo thứ tự ưu tiên. Trong đó, hiệu lệnh của người điều khiển giao thông được ưu tiên trước tín hiệu đèn, biển báo và vạch kẻ đường. Đèn đỏ có nghĩa là cấm đi.

Đối với ô tô, hành vi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông có thể bị phạt 18-20 triệu đồng và trừ 4 điểm giấy phép lái xe theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Vì vậy, câu “tôi có chạy quá tốc độ đâu” không phải là căn cứ để loại trừ lỗi vượt đèn đỏ.

Chạy đúng tốc độ nhưng không giảm tốc khi bắt buộc

Luật không chỉ quy định tốc độ tối đa mà còn yêu cầu người điều khiển phương tiện chủ động giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn trong những tình huống nhất định. Điều 12 liệt kê nhiều trường hợp, trong đó có khu vực dành cho người đi bộ, khi có người đi bộ hoặc xe lăn của người khuyết tật đang qua đường, khi gặp chướng ngại vật, xe ưu tiên và các tình huống có nguy cơ mất an toàn.

Ví dụ, nếu đường cho phép chạy 50 km/h nhưng phía trước có người đi bộ đang qua đường, tài xế không thể lấy lý do “50 km/h vẫn nằm trong giới hạn” để bỏ qua nghĩa vụ giảm tốc hoặc dừng xe khi cần thiết.

Chạy đúng tốc độ nhưng không nhường đường tại giao lộ

Khi đến gần nơi đường giao nhau, người điều khiển phương tiện phải quan sát, giảm tốc độ và nhường đường theo quy định. Luật quy định, chẳng hạn, xe đi từ đường không ưu tiên hoặc đường nhánh phải nhường xe trên đường ưu tiên hoặc đường chính. Tại nơi giao nhau không có báo hiệu vòng xuyến, phải nhường xe đến từ bên phải; tại nơi có báo hiệu đi theo vòng xuyến, phải nhường xe đến từ bên trái.

Nghị định 168 cũng quy định xử phạt đối với hành vi không giảm tốc độ hoặc dừng lại và nhường đường khi đi từ đường không ưu tiên ra đường ưu tiên, từ đường nhánh ra đường chính.

Chạy đúng tốc độ nhưng chuyển hướng không đúng quy định

Khi rẽ trái, rẽ phải hoặc quay đầu, người lái xe phải thực hiện nhiều yêu cầu khác ngoài việc kiểm soát tốc độ. Luật quy định trước khi chuyển hướng, người điều khiển phải quan sát, bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía sau, giảm tốc độ và có tín hiệu báo hướng rẽ. Khi chuyển hướng cũng phải bảo đảm an toàn, không gây trở ngại cho người và phương tiện khác.

Nghị định 168 quy định phạt từ 600.000-800.000 đồng đối với một số hành vi chuyển hướng không quan sát, không bảo đảm khoảng cách an toàn, không giảm tốc độ hoặc không có tín hiệu báo hướng rẽ theo quy định.

Chạy đúng tốc độ nhưng dừng, đỗ sai quy định

Tốc độ bằng 0 cũng không đồng nghĩa với việc phương tiện không vi phạm. Luật quy định nhiều trường hợp không được dừng, đỗ xe, chẳng hạn tại nơi có biển cấm, trên phần đường dành cho người đi bộ qua đường hoặc tại những vị trí gây cản trở, mất an toàn giao thông.

Chạy đúng tốc độ nhưng vẫn vi phạm các quy định khác

Ngoài những lỗi nổi bật kể trên, tài xế còn phải tuân thủ nhiều quy định khác như:

• Chấp hành hiệu lệnh của CSGT.
• Đi đúng hướng và đúng phần đường.
• Không đi vào đường có biển cấm.
• Không đi ngược chiều.
• Không sử dụng điện thoại cầm tay khi xe đang di chuyển.
• Không điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.
• Tuân thủ quy định về người và hàng hóa trên xe.
• Sử dụng đèn và các thiết bị của phương tiện đúng quy định.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ hiện hành cũng xác định nhiều hành vi bị nghiêm cấm hoàn toàn không liên quan đến tốc độ, trong đó có điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn, sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử bằng tay khi xe đang di chuyển và không chấp hành hiệu lệnh của người thi hành công vụ.

Duy Thành