Cho người khác mượn xe, ai chịu trách nhiệm khi xảy ra tai nạn?

Cho mượn xe không có nghĩa là cho mượn luôn trách nhiệm

Trong đời sống hằng ngày, không hiếm trường hợp một chiếc ô tô hoặc xe máy được sử dụng bởi nhiều người trong gia đình. Vợ chồng có thể dùng chung xe, cha mẹ cho con mượn phương tiện, bạn bè nhờ nhau di chuyển hoặc chủ xe giao xe cho người thân sử dụng trong một thời gian nhất định. Việc giao chìa khóa có thể diễn ra rất nhanh, nhưng nếu người mượn không may gây tai nạn, câu chuyện trách nhiệm lại không đơn giản chỉ dừng ở người đang ngồi sau vô-lăng.

Trước hết, cần phân biệt giữa người trực tiếp điều khiển phương tiện tại thời điểm xảy ra tai nạn và chủ xe. Người cầm lái là người trực tiếp tham gia giao thông, thực hiện các thao tác điều khiển và có thể là chủ thể gây ra vụ va chạm. Trong khi đó, chủ xe có thể là một người khác nếu phương tiện đã được giao cho người khác sử dụng.

Cho người thân, bạn bè mượn xe là tình huống phổ biến, nhưng chủ xe cần kiểm tra người được giao xe có đủ điều kiện điều khiển phương tiện trước khi trao chìa khóa.

Theo Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015, phương tiện giao thông vận tải cơ giới thuộc nhóm nguồn nguy hiểm cao độ. Trường hợp chủ sở hữu đã giao nguồn nguy hiểm cao độ cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì người được giao phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Nội dung này được hướng dẫn cụ thể tại khoản 2 Điều 12 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TANDTC: người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật phải bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp giữa hai bên có thỏa thuận khác đáp ứng điều kiện theo quy định.

Chính vì thế, trước khi giao xe, việc kiểm tra người mượn có đủ điều kiện điều khiển phương tiện hay không là một bước quan trọng để hạn chế rủi ro. Với ô tô, người cho mượn cần quan tâm đến giấy phép lái xe phù hợp với loại phương tiện, tình trạng hiệu lực của giấy phép cũng như khả năng điều khiển xe an toàn của người được giao xe. Với xe máy, các điều kiện tương ứng cũng cần được kiểm tra thay vì mặc nhiên cho rằng người quen thì đương nhiên có thể sử dụng xe.

Đặc biệt, trong những trường hợp người mượn chưa đủ tuổi, không có giấy phép lái xe hoặc sử dụng giấy phép không phù hợp, rủi ro không chỉ nằm ở khả năng xảy ra tai nạn mà còn có thể kéo theo những vấn đề liên quan đến trách nhiệm và quyền lợi bảo hiểm.

Nói cách khác, cho mượn xe không đồng nghĩa với việc chủ xe có thể bỏ qua trách nhiệm kiểm soát điều kiện sử dụng phương tiện. Một quyết định tưởng như rất đơn giản trước khi khởi hành có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách xử lý khi sự cố xảy ra.

Người khác cầm lái, Bảo hiểm bắt buộc TNDS có phát huy vai trò?

Khi một chiếc xe được cho người khác mượn và không may xảy ra tai nạn, vấn đề được đặt ra là nếu xe đã tham gia Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới, doanh nghiệp bảo hiểm có giải quyết quyền lợi hay không? Trên thực tế, việc giải quyết bồi thường phải căn cứ vào phạm vi bảo hiểm, tình huống tai nạn và các trường hợp loại trừ trách nhiệm theo quy định.

Khi không may xảy ra tai nạn, hiểu đúng trách nhiệm của người lái, chủ xe và phạm vi của Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới giúp quá trình xử lý sự cố chủ động hơn.

Điểm đáng lưu ý nằm tại điểm c khoản 2 Điều 7 Nghị định 67/2023/NĐ-CP, đó là xác định trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm đối với người lái xe không đủ điều kiện về độ tuổi, không có giấy phép lái xe hoặc sử dụng giấy phép không hợp lệ, giấy phép bị tẩy xóa, hết hạn hoặc không phù hợp đối với loại xe bắt buộc phải có giấy phép. Trường hợp người lái bị tước quyền sử dụng giấy phép có thời hạn hoặc bị thu hồi giấy phép cũng được coi là không có giấy phép lái xe. Như vậy, chủ xe cần hiểu rằng không phải phương tiện nào có Bảo hiểm bắt buộc TNDS thì đều có thể giao xe cho bất kỳ ai sử dụng mà không cần kiểm tra điều kiện của người lái.

Trách nhiệm phòng ngừa rủi ro tai nạn phải bắt đầu ngay từ trước khi chiếc xe lăn bánh. Nếu giao phương tiện cho người khác, chủ xe nên kiểm tra người mượn có đủ điều kiện điều khiển hay không, đồng thời bảo đảm xe có giấy tờ cần thiết và Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới còn hiệu lực.

Trong trường hợp không may xảy ra va chạm, việc xử lý cũng cần được thực hiện đúng cách. Chủ xe hoặc người được bảo hiểm cần nhanh chóng thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm, phối hợp bảo vệ hiện trường, cứu chữa người bị nạn và hạn chế thiệt hại. Đây không chỉ là bước cần thiết để bảo đảm an toàn sau tai nạn mà còn giúp quá trình xác minh, giám định và giải quyết bồi thường có đầy đủ thông tin.

Kiểm tra người lái trước khi giao xe, nhắc nhở về cách sử dụng phương tiện và duy trì đầy đủ các giấy tờ cần thiết là những việc tưởng nhỏ nhưng có thể tạo ra khác biệt lớn khi tham gia giao thông. Cùng với đó, hiểu đúng về Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới giúp chủ xe biết mình được bảo vệ trong phạm vi nào và cần làm gì khi xảy ra sự cố.

Phương Huyền