Sắp kiểm định khí thải xe máy, đề xuất thành lập Hiệp hội Bảo dưỡng, Sửa chữa Xe cơ giới

Đề xuất thành lập Hiệp hội Bảo dưỡng, Sửa chữa Xe cơ giới là động thái chuẩn bị cho việc kiểm định hơn 70 triệu xe máy.

Cục Đăng kiểm Việt Nam đang nghiên cứu và đề xuất thành lập Hiệp hội Bảo dưỡng, Sửa chữa Xe cơ giới tại Việt Nam, trong bối cảnh áp lực quản lý an toàn kỹ thuật và môi trường ngày càng gia tăng. Đề xuất này xuất phát từ thực tế số lượng phương tiện cơ giới, đặc biệt là xe máy, đang ở mức rất lớn và tiếp tục tăng nhanh, trong khi chất lượng bảo dưỡng, ửa chữa trên thị trường còn thiếu sự chuẩn hóa.

Theo thống kê, Việt Nam hiện có hơn 70 triệu xe máy đang lưu hành. Quy chuẩn khí thải xe máy dự kiến có hiệu lực từ ngày 30/6/2026 sẽ đưa hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa trở thành yếu tố then chốt quyết định khả năng đạt chuẩn khí thải của phương tiện. Khi kiểm định khí thải trở thành yêu cầu bắt buộc, những xe không được bảo dưỡng đúng quy trình có nguy cơ không đạt chuẩn, kéo theo chi phí sửa chữa tăng cao và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí đô thị.

Theo đánh giá của Cục Đăng kiểm Việt Nam, kiểm định định kỳ vẫn là công cụ quản lý quan trọng, nhưng chưa đủ để bao phủ toàn bộ rủi ro kỹ thuật phát sinh trong quá trình sử dụng. Giữa hai kỳ kiểm định, phương tiện có thể xuất hiện các hư hỏng về phanh, hệ thống lái, lốp, điện hoặc nhiên liệu. Nếu việc sửa chữa không đúng kỹ thuật, nguy cơ tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào, không chờ đến thời điểm kiểm định tiếp theo.

Thực tế thị trường cho thấy số lượng phương tiện mới tiếp tục tăng. Năm 2025, lượng xe bán ra của các thành viên VAMA đạt 375.736 xe, tăng 10,5% so với năm trước. Riêng tháng 12/2025, lượng xe giao đến khách hàng đạt 47.067 xe, tăng 20% so với tháng trước. Điều này đồng nghĩa với áp lực ngày càng lớn lên hệ thống bảo dưỡng, sửa chữa và quản lý an toàn kỹ thuật.

Ở nhiều quốc gia, an toàn phương tiện không chỉ dựa vào cơ quan quản lý nhà nước mà còn có sự tham gia của các hiệp hội nghề nghiệp. Các tổ chức này giữ vai trò đào tạo, đánh giá tay nghề, ban hành chuẩn dịch vụ và giám sát chất lượng sửa chữa.

Nhật Bản là ví dụ điển hình khi duy trì tỷ lệ tai nạn giao thông ở mức thấp nhờ hệ thống quản lý nhiều tầng. Mạng lưới bảo dưỡng, sửa chữa tại nước này được quản lý chặt chẽ về nhân lực, quy trình và trách nhiệm, góp phần giảm rủi ro kỹ thuật trong quá trình sử dụng phương tiện.

Tại Việt Nam, lĩnh vực bảo dưỡng, sửa chữa xe cơ giới hiện thiếu một tổ chức nghề nghiệp đủ năng lực để chuẩn hóa tay nghề, đạo đức hành nghề và kết nối dữ liệu an toàn. Chất lượng dịch vụ còn phụ thuộc nhiều vào từng cơ sở riêng lẻ, dẫn đến chênh lệch lớn và tiềm ẩn rủi ro. Trong bối cảnh chuẩn bị kiểm định khí thải hàng chục triệu xe máy, khoảng trống này càng bộc lộ rõ.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng việc thành lập Hiệp hội Bảo dưỡng, Sửa chữa Xe cơ giới, nếu được tổ chức và giám sát chặt chẽ, có thể góp phần nâng cao an toàn giao thông, hỗ trợ triển khai quy chuẩn khí thải và hình thành thị trường dịch vụ minh bạch hơn. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cần kiểm soát nguy cơ chồng chéo chức năng và hình thức hóa hoạt động để tránh phát sinh hệ lụy mới.

Linh Lê